အဆင့်အစောပိုင်း ဒူးအရိုးအဆစ်ရောင်ရောဂါ (knee osteoarthritis) ရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေပါလဲ။ ဒူးထဲမှာ ဒူးနာခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်းနဲ့ ဒူးအတွင်း “ကလစ်” မြည်သံတွေ ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။

လူအများအပြားသည် ထိုင်ချိန် သို့မဟုတ် မတ်တပ်ရပ်ချိန်၊ အချိန်ကြာကြာ လမ်းလျှောက်ချိန်၊ သို့မဟုတ် လှေကား အပေါ်အောက် တက်ဆင်းချိန်တွင် ဒူးနာခြင်းကို ခံစားရတတ်သည်။ အချို့မှာ နိုးထပြီးနောက် ဒူးတင်းတိမ်ခြင်းကို ခံစားရနိုင်ပြီး၊ ဒူးကို လှုပ်ရှားသည့်အခါ အသံများ ကြားရတတ်သည်၊ သို့မဟုတ် ဒူးကို အပြည့်အဝ ကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ခြင်းကို တားဆီးသည့် တင်းကျပ်မှုကို စတင်ခံစားရနိုင်သည်။ ၎င်းတို့က ဤလက္ခဏာများကို အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်း၏ သာမန်လက္ခဏာများဟု ထင်နိုင်သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် ဤလက္ခဏာများသည် ပေါ့ပါးသော ဒူး osteoarthritis ၏ အစောပိုင်းလက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်ပြီး အမှန်တကယ် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန် အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်က စစ်ဆေးသင့်သည်။
ဒူး Osteoarthritis ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?
ဒူး osteoarthritis သည် ဒူးအဆစ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ပျက်စီးယိုယွင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ယခင်ကထက် လှုပ်ရှားမှုမချောမွေ့တော့သည့် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကြောင့် ဒူးနာခြင်း၊ ဒူးတင်းတိမ်ခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်း၊ အသံထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖောင်းရမ်းခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လက္ခဏာများသည် အများအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာသဖြင့် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် လူအများက မသတိမထားမိတတ်ကြသည်။
ဒူး osteoarthritis သည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်းနှင့်အတူ တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း ဒူးနာခြင်း အမျိုးအစားအားလုံးသည် အသက်ကြီးလာခြင်း၏ သာမန်လက္ခဏာများ မဟုတ်ပါ။ အထူးသဖြင့် လက္ခဏာများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေပါက သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေပါက ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။
ဒူး Osteoarthritis အစောပိုင်းအဆင့်၏ လက္ခဏာများမှာ အဘယ်နည်း?
ဒူး osteoarthritis ၏ အစောပိုင်းအဆင့် လက္ခဏာများသည် အများအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ လှုပ်ရှားနေချိန်တွင် ဒူးနာခြင်း၊ အနားယူပြီးနောက် သို့မဟုတ် နံနက်အချိန်တွင် ဒူးတင်းတိမ်ခြင်း၊ ဒူးလှုပ်ရှားချိန်တွင် အသံထွက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လှေကား အပေါ်အောက် တက်ဆင်းချိန်၊ ထိုင်ချိန် သို့မဟုတ် မတ်တပ်ရပ်ချိန်၊ သို့မဟုတ် အချိန်ကြာကြာ မတ်တပ်ရပ်ပြီး လမ်းလျှောက်ချိန်တွင် အပြည့်အဝ ကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ခြင်းကို တားဆီးသည့် တင်းကျပ်မှုကို ခံစားရခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
လူအများမှာ အချို့အချိန်များတွင်သာ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း ယခင်ကထက် လျော့နည်းလာသလို ခံစားရခြင်းကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသော လက္ခဏာများဖြင့် စတင်နိုင်သဖြင့် အလွန်အရေးမထားတတ်ကြသည်။ သို့သော် ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားပါက ဤလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ပိုမိုထိခိုက်စေနိုင်သည်။
မလျစ်လျူရှုသင့်သော လက္ခဏာများ
- သတိထားစောင့်ကြည့်သင့်ပြီး မလျစ်လျူရှုသင့်သော လက္ခဏာများတွင် -
- လမ်းလျှောက်ချိန် သို့မဟုတ် ဒူးအသုံးပြုချိန်တွင် ထပ်ခါထပ်ခါ ဒူးနာခြင်း
- လှေကား အပေါ်အောက် တက်ဆင်းချိန်တွင် ဒူးနာခြင်း
- အချိန်ကြာကြာ ထိုင်ပြီးနောက် သို့မဟုတ် နိုးထချိန်တွင် ဒူးတင်းတိမ်ခြင်း
- နာကျင်မှုနှင့်အတူ ဒူးအသံထွက်ခြင်း
- ဒူးကို အပြည့်အဝ ကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ခြင်းကို တားဆီးသည့် ဒူးတင်းကျပ်မှု
- တခါတရံ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဒူးဖောင်းရမ်းခြင်း
ဤလက္ခဏာများက လူတိုင်းတွင် ဒူး osteoarthritis ရှိသည်ဟု မဆိုလိုသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် လက္ခဏာများ ဆက်လက်ရှိနေပါက သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် နေ့စဉ် လှုပ်ရှားမှုများကို စတင်ထိခိုက်လာပါက ဒူးအဆစ်အတွင်းရှိ ပုံမမှန်မှုများကို စစ်ဆေးသင့်သည်ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။
ဒူး Osteoarthritis အတွက် ဘယ်သူတွေကို စစ်ဆေးသင့်သနည်း?
ဒူးနာခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခံစားရပြီး ဒူးတင်းတိမ်ခြင်း၊ အသံထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သူများ၊ ထို့အပြင် အသက်အရွယ် တိုးလာခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် များခြင်း၊ ယခင်ဒူးဒဏ်ရာရှိခဲ့ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဒူးအဆစ်ကို ပုံမှန် အလွန်အကျွံ အသုံးပြုနေသူများသည် ဒူး osteoarthritis စစ်ဆေးမှုကို ပိုမိုအာရုံစိုက်သင့်သည်။
နာကျင်မှုက ပြင်းထန်မနေသေးသော်လည်း လက္ခဏာများ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုသိသာလာပါက စောစီးစွာ စစ်ဆေးခြင်းက အကြောင်းရင်းကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ သိရှိနိုင်ပြီး ဒူးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်ရန် အစီအစဉ်ချနိုင်စေသည်။
ဘယ်အချိန်တွင် အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သနည်း?
တစ်ဆက်တည်း ဒူးနာခြင်း၊ လှေကား အပေါ်အောက် တက်ဆင်းချိန် နာခြင်း၊ အနားယူပြီးနောက် တင်းတိမ်ခြင်း၊ နာကျင်မှုနှင့်အတူ အသံထွက်ခြင်း၊ ဖောင်းရမ်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဒူးကို အပြည့်အဝ ကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ခြင်း ခက်ခဲလာပါက ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။ အထူးသဖြင့် လက္ခဏာများက နေ့စဉ်ဘဝကို စတင်ထိခိုက်လာပါက အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်၏ စောစီးစွာ စစ်ဆေးမှုသည် အကြောင်းရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိစေပြီး လက္ခဏာများ မဆိုးရွားမီ သင့်တော်သော စစ်ဆေးမှုအစီအစဉ်ကို ချမှတ်နိုင်စေသည်။
ဒူးနာခြင်း ခံစားနေရသူများ သို့မဟုတ် ဒူး osteoarthritis ကို သံသယရှိသူများအတွက် Phyathai Sriracha Hospital ရှိ ကျွန်ုပ်တို့၏ အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကုအဖွဲ့သည် အန္တရာယ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော ဒူးပုံမမှန်မှု စစ်ဆေးခြင်းမှ စတင်၍ စောင့်ရှောက်မှုပေးရန် အသင့်ရှိပါသည်။ လက္ခဏာများသည် အစောပိုင်းအဆင့် ဒူး osteoarthritis သို့မဟုတ် အခြား ဒူးပုံမမှန်မှုများနှင့် ဆက်နွှယ်နိုင်ပါက ဆရာဝန်များသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိုအပ်ချက်အလိုက် နောက်ထပ် အကဲဖြတ်မှု၊ စစ်ဆေးမှုနှင့် ကုသမှုများအပါအဝင် ပစ်မှတ်ထားသော ဆက်လက်စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို ချမှတ်နိုင်ပါသည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
Q: လှေကားတက်ချိန် ဒူးနာခြင်းသည် ဒူး osteoarthritis ၏ လက္ခဏာလား?
A: ဖြစ်နိုင်သော်လည်း လူတိုင်းတွင်တော့ မဟုတ်ပါ။ လှေကားတက်ချိန် ဒူးနာခြင်းသည် ဒူးအဆစ်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ တင်းတိမ်ခြင်း၊ အသံထွက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ထပ်ခါထပ်ခါ နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါက ထပ်မံစစ်ဆေးရန် အကြံပြုသည်။
Q: ဒူးအသံထွက်တာပဲ ဖြစ်ရင် စိုးရိမ်သင့်လား?
A: နာကျင်မှု၊ ဖောင်းရမ်းမှု သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားရာတွင် ခက်ခဲမှု မပါဘဲ ဒူးအသံထွက်နေပါက အလွန်ပြင်းထန်သော ပုံမမှန်မှု မဟုတ်နိုင်ပါ။ သို့သော် အသံထွက်ခြင်းနှင့်အတူ နာကျင်မှု၊ တင်းတိမ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အဆစ်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း လျော့နည်းသလို ခံစားရပါက အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သည်။
Q: ဒူး osteoarthritis သည် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင်သာ တွေ့ရသလား?
A: အမြဲတမ်း မဟုတ်ပါ။ အသက်အရွယ်ကြီးလာသဖြင့် ပိုမိုတွေ့ရသော်လည်း အလုပ်လုပ်နိုင်သော အသက်အရွယ်ရှိသူများတွင်လည်း ဒူး osteoarthritis ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန်များသူများ၊ ယခင် ဒူးဒဏ်ရာရှိခဲ့သူများ၊ သို့မဟုတ် ဒူးကို အလွန်အကျွံ ပုံမှန်အသုံးပြုသူများတွင် ပိုမိုဖြစ်နိုင်သည်။
Q: ဒူး osteoarthritis ကို သံသယရှိရင် X-ray ကို ချက်ချင်းရိုက်ရမလား?
A: မလိုအပ်ပါ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆရာဝန်များသည် လူနာ၏ ရောဂါအကြောင်းအရာ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုတို့ကို အရင်ဆုံးပြုလုပ်ပြီး၊ တစ်ဦးချင်းစီ၏ လက္ခဏာများအပေါ်မူတည်၍ X-ray သို့မဟုတ် ထပ်မံစမ်းသပ်မှုများ လိုအပ်မလို ဆုံးဖြတ်ပါသည်။
Q: ဒူးနာရင် အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ အထူးကု ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သလား?
A: ဒူးနာခြင်း တစ်ဆက်တည်းရှိနေပါက၊ လှေကား အပေါ်အောက် တက်ဆင်းချိန် ဖြစ်ပါက၊ အနားယူပြီးနောက် တင်းတိမ်ပါက၊ နာကျင်မှုနှင့်အတူ အသံထွက်ပါက၊ ဖောင်းရမ်းပါက၊ သို့မဟုတ် ဒူးကို အပြည့်အဝ ကွေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ခြင်း ခက်ခဲလာပါက အထူးသဖြင့်
လွတ်လပ်သော စာရေးဆရာ
ဤဆောင်းပါးကို မျှဝေပါ
ဆောင်းပါး ထပ်မံကြည့်ရှုပါ
ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှု ဆိုင်ရာ ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများ ပိုမို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါ။

အလွန်ပူပြင်းသော အပူချိန်… “နှလုံး” နှင့်ပတ်သက်ပြီး သတိထားရန် အန္တရာယ်
ပြင်ပအပူချိန် မြင့်တက်လာသောအခါ၊ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် အရေပြားရှိ သွေးကြောများ ကျယ်ပြန့်လာခြင်းမှတစ်ဆင့် အပူကို ထုတ်လွှတ်ရန် ကြိုးစားသည်။ ထို့ကြောင့် နှလုံးသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးသို့ သွေးကို ပို့ဆောင်ရန်နှင့် သွေးဖိအား တည်ငြိမ်စေရန် ပိုမိုကြိုးစား အလုပ်လုပ်ရသည်။ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးတိုးရောဂါ ရှိပြီးသူများအတွက် ဤအခြေအနေသည် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

အပူလေဝင်ရောဂါအတွက် ပထမဦးဆုံး ကူညီမှု
အသက်ကယ်လမ်းညွှန်! လူတိုင်း သိထားသင့်သော “အပူလွန်ကဲခြင်း (Heatstroke)” အရေးပေါ်ကူညီခြင်း Heatstroke သည် ပုံမှန် မူးဝေခြင်းမျိုးသာ မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်အပူချိန် ထိန်းချုပ်မှုစနစ် ပျက်ကွက်သွားသော အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချိန်မီ မကူညီနိုင်ပါက ဦးနှောက်၊ နှလုံးနှင့် ကျောက်ကပ်တို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး သေဆုံးမှုအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ San Paolo Huahin Hospital မှ “ကိုယ်ခန္ဓာအပူချိန် အလွန်မြင့်မားပြီး ချွေးမထွက်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်ခြင်း” ရှိသော လူနာတစ်ဦးကို တွေ့ရပါက အောက်ပါ လုပ်ဆောင်ချက် ၅ ချက်ကို အကြံပြုထားသည်−

အလေးချိန်ချိန်စက်ပေါ်က ဂဏန်းတွေက ဘာကြောင့် သင့်ကို လိမ်ညာပြောဆိုနေတာလဲ။
ကိုယ်ခန္ဓာဖွဲ့စည်းမှုဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဟာ ဘဝအတွက် အရေးကြီးတဲ့ “လမ်းညွှန်ကိရိယာ” (compass) ဖြစ်ဘာကြောင့်လဲ။ မနက်တိုင်းကြည့်နေတဲ့ “စကေးပေါ်က နံပါတ်” က အရမ်းလှပတဲ့ လိမ်ညာမှု (လှည့်စားမှု) ဖြစ်နေနိုင်တယ်ဆိုတာ သင်သိပါသလား။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချခြင်းက အဆီလျှော့ချခြင်းမဟုတ်နိုင်သလို၊ ကိုယ်အလေးချိန်တိုးလာတာကလည်း အမြဲတမ်း အဆီပိုတက်လာတာကို မဆိုလိုနိုင်လို့ပါ။