CBC (Complete Blood Count) က ဘာကို ပြောပြပေးပါသလဲ။

CBC သည် သွေးဆဲလ်များ၏ အခြေအနေမှန်ကန်မှုကို စစ်ဆေးရန် အခြေခံ သွေးစစ်ဆေးမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

 အုပ်စု ၃ ခု ရှိသည်။

- အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ (RBCs)

- အဖြူရောင်သွေးဆဲလ် (WBC)

- သွေးမွှားများ (PLT)

သွေးဆဲလ် အခြေအနေမှန်ကန်မှု စစ်ဆေးမှုများကို complete blood count (CBC) ဟုလည်း ခေါ်ပြီး ရောဂါ စိစစ်ရှာဖွေရန် အသုံးပြုသော သွေးစစ်ဆေးမှုများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် သွေးဆဲလ်မမှန်ကန်မှုများကို စိစစ်ရန် အသုံးပြုပြီး အတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါအမည်တပ်ခြင်းအတွက် မဟုတ်ပါ။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာရှင်မှ သွေးဆဲလ် အခြေအနေမှန်ကန်မှု စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်ခြင်းဖြင့် မမှန်ကန်မှုများ၏ ရောဂါဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းများကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပါရာမီတာတစ်ခုချင်းစီကို reference range နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဓိပ္ပါယ်ဖော်သည်။ တန်ဖိုးသည် အလွန်မြင့်နေသလား သို့မဟုတ် အလွန်နိမ့်နေသလား ဆိုသည်ကို ကြည့်ရသည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် အသုံးပြုသော hematopoietic integrity test ၏ reference range သည် လုပ်ငန်းခွင်တစ်ခုစီအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။ အောက်ပါ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူနိုင်သည်။

- အသုံးပြုသော detector ၏ မော်ဒယ်

- အသုံးပြုသော စမ်းသပ်နည်းလမ်းများ

- reference range ကို သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုသော နမူနာလူဦးရေ

hematopoietic integrity test ၏ ပါရာမီတာတစ်ခုချင်းစီ၏ ရလဒ်များကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်ခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

အနီရောင်သွေးဆဲလ် (RBC) ပါရာမီတာများ

အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ (RBCs သို့မဟုတ် erythrocytes) သည် သွေးဆဲလ်များအတွင်း အရေအတွက် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရေးပါသော လုပ်ဆောင်ချက်မှာ အောက်ဆီဂျင် (Oxygen) ကို အဆုတ်မှ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးသို့ သယ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို red blood cells အတွင်းရှိ haemoglobin (Hb) ဟုခေါ်သော ပရိုတင်းမော်လီကျူးက ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ Haemoglobin တွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း ၂ ခု ရှိသည်။

- Heme သည် သံဓာတ်ကို ပါဝင်သော မော်လီကျူးတစ်ခုဖြစ်ပြီး Iron (Fe) အိုင်ယွန် ၁ ခု ပါဝင်သည်။

- Globin သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ် ပရိုတင်းမော်လီကျူးတစ်ခုဖြစ်ပြီး အရိုးခြင်ဆီတွင် ထုတ်လုပ်သည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ခန့်မှန်းခြေ ၁၂၀ ရက်ခန့် နေထိုင်သည်။ ပျက်စီးသွားသောအခါ spleen သို့ သယ်ဆောင်သွားပြီး ဖျက်ဆီးခံရသည်။

အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပါရာမီတာအမျိုးမျိုးကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်ခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

Red blood cell count (RBC count):

၎င်းသည် သွေးနမူနာမှ တိုင်းတာရရှိသော အနီရောင်သွေးဆဲလ် အရေအတွက် ဖြစ်သည်။ reference interval ဖြင့် စစ်ဆေးသည်။

- အမျိုးသားများတွင် 4.5 – 5.9 10 6 /mm3 ဖြစ်သည်။

- အမျိုးသမီးများတွင် 4.5 – 5.1 10 6 /mm3 ဖြစ်သည်။

(အချို့ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် RBC count ကို /microlitres ဖြင့် အစီရင်ခံနိုင်ပြီး 1mm3 = 1 microlitre ဖြစ်သောကြောင့် တူညီသည်)

RBC count နိမ့်နေပါက၊ အနီရောင်သွေးဆဲလ် ပမာဏ နည်းလွန်းနေသည်ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို anaemia ဟုခေါ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးသို့ အောက်ဆီဂျင် သယ်ဆောင်ပေးမှုကို လျော့နည်းစေနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ အချို့နေရာများသည် လုံလောက်သော အောက်ဆီဂျင် မရရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။

RBC count မြင့်နေပါက- အနီရောင်သွေးဆဲလ် ပမာဏ အလွန်များနေသည်ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို polycythaemia ဟုခေါ်ပြီး အမှုန်များကို စုပေါင်းကပ်လျက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့နောက် capillaries ကဲ့သို့သော သေးငယ်သည့် သွေးကြောများကို ပိတ်ဆို့စေပြီး သွေးက ထိုနေရာသို့ အာဟာရမပေးနိုင်တော့ပါ။

Anaemia သည် ထိုင်းလူမျိုးများတွင် အတော်လေး အဖြစ်များသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။

Anaemia သည် အောက်ပါ အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

- သံဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်း

- Vitamin B12 ချို့တဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် folate ချို့တဲ့ခြင်း

- Thalassemia, G6PD enzyme deficiency (G6PDDeficiency) ကဲ့သို့သော မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ

- သွေးဆုံးရှုံးခြင်း

- Haemolytic anaemia

- Bone marrow disorder

- နာတာရှည် ရောင်ရမ်းရောဂါ

- နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

Hypercythaemia သည် အကြောင်းရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် အများအားဖြင့် အောက်ပါ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။

- ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း

- နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါ

- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

- မြင့်မားသော အမြင့်ဒေသတွင် နေထိုင်ခြင်း

- မွေးရာပါ နှလုံးရောဂါ

- erythropoietin ပိုလျှံစွာ ထုတ်လုပ်သော ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ

- Polycythemia vera ကဲ့သို့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ

Hemoglobin (Hb)

“အနီရောင်သွေးဆဲလ်အတွင်းရှိ ပရိုတင်းတစ်မျိုးဖြစ်သော haemoglobin (Hb) ၏ အဆင့်သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ်ပမာဏကို အတိအကျမဟုတ်ဘဲ သွယ်ဝိုက်ဖော်ပြရန် အထောက်အကူဖြစ်စေသော တန်ဖိုးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို anaemia နှင့် polycythaemia ကဲ့သို့သော အခြေအနေများကို အကဲဖြတ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ဤတန်ဖိုးသည် အများအားဖြင့် RBC count နှင့် တူညီသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် ပြောင်းလဲတတ်သည်။ Haemoglobin တန်ဖိုးများအတွက် reference range သည်

- အမျိုးသားများတွင် 13.5 – 17.5 g/dL ခန့် ဖြစ်သည်။

- အမျိုးသမီးများတွင် 12.0 – 15.5 g/dL ခန့် ဖြစ်သည်။

Hematocrit (Hct) : သွေး濃度 အဆင့်။

 ဤတန်ဖိုးသည် သွေးပမာဏအနက် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များက ယူထားသော အချိုးအစားကို ပြသသည်။ ၎င်းသည် သွေးထဲရှိ အနီရောင်ဆဲလ်များ၏濃度ကို ထင်ဟပ်စေသည်။ သွေးဆဲလ်စုစုပေါင်းအတွင်း အနီရောင်သွေးဆဲလ် ရာခိုင်နှုန်းမှာ-

- အမျိုးသားများတွင် 38.8 – 50.0 % ခန့် ဖြစ်သည်။

အမျိုးသမီးများတွင် 34.9 – 44.5 % ခန့် ဖြစ်သည်။

သွေး濃度 အဆင့်ကို anaemia နှင့် polycythaemia ကဲ့သို့သော အခြေအနေများကို အကဲဖြတ်ရန်လည်း အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို RBC count နှင့် Hb တန်ဖိုးများနှင့်အတူ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး အများအားဖြင့် RBC count နှင့် Hb နှစ်ခုလုံးနှင့် တူညီသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် ပြောင်းလဲတတ်သည်။

Red blood cell indices

Red blood cell indices သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ လက္ခဏာရပ်များကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသော တန်ဖိုးများ ဖြစ်သည်။ anaemia ကို သဘောပေါက်ရန် အသုံးဝင်သော တန်ဖိုး ၃ ခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

Mean cell volume (MCV):

အနီရောင်သွေးဆဲလ်၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစား (Mean cell volume သို့မဟုတ် mean corpuscular volume သို့မဟုတ် MCV) သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစားကို ပြသသော တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။

၎င်း၏ reference range သည် 80 – 96 fL ဖြစ်သည်။

- ဤတန်ဖိုး နိမ့်ပါက၊ အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစားသည် ပုံမှန်ထက် သေးငယ်သည် (Microcytic) ကို ဆိုလိုသည်။ တွေ့ရသော အခြေအနေများမှာ-

      - သံဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော anaemia နှင့် thalassemia ရောဂါ စသည်တို့

- ဤတန်ဖိုး မြင့်ပါက၊ အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစားသည် ပုံမှန်ထက် ကြီးသည် (macrocytic) ကို ဆိုလိုသည်။ တွေ့ရသော အခြေအနေများမှာ-

      - Vitamin B12 (B12) သို့မဟုတ် folate ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်သော anaemia

      - Myelodysplasia

      - အသည်းရောဂါ

      - Hypothyroidism စသည်

Mean cell haemoglobin (MCH)

Corpuscular haemoglobin (MCH) သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုစီအတွင်းရှိ haemoglobin ပမာဏ၏ ပျမ်းမျှတန်ဖိုးကို ပြသသော တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။

reference range သည် 27.5 – 33.2 pg ဖြစ်သည်၊

ဤတန်ဖိုးသည် MCV တန်ဖိုးနှင့် အတူတွဲ၍ စဉ်းစားရသော တန်ဖိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် တူညီသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် ပြောင်းလဲတတ်သည်။ အကြောင်းမှာ အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစား သေးငယ်ပါက ဆဲလ်တစ်ခုစီအတွင်းရှိ haemoglobin ပမာဏလည်း နည်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပျမ်းမျှအရွယ်အစား ကြီးပါက ဆဲလ်တစ်ခုစီအတွင်းရှိ haemoglobin ပမာဏလည်း များလာမည် ဖြစ်သည်။

Mean cell hemoglobin concentration (MCHC)

၎င်းသည် အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုစီအတွင်းရှိ haemoglobin ၏ ပျမ်းမျှ濃度ကို ဖော်ပြသော တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။

reference range သည် ခန့်မှန်းခြေ 33.4 – 35.5 g/dL ဖြစ်သည်။

- ဤတန်ဖိုး နိမ့်ပါက အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုစီတွင် haemoglobin濃度 နည်းသည် (hypochromia) ကို ဆိုလိုသည်။

      သံဓာတ်ချို့တဲ့ anaemia နှင့် Thalassemia

- ဤတန်ဖိုး မြင့်ပါက အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုစီတွင် haemoglobin濃度 မြင့်သည် (hyperchromia) ကို ဆိုလိုသည်။ အောက်ပါကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် တွေ့ရနိုင်သည်-

      Autoimmune haemolytic anaemia ကြောင့် ဖြစ်သော Haemolytic anaemia

      မီးလောင်ဒဏ်ရာ လူနာ

      Hereditary spherocytosis.

RBC distribution width (RDW)

RBC distribution width (RDW) သည် အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ်အစား ကွာခြားမှု မည်မျှရှိသည်ကို ဖော်ပြသော တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။

ဤတန်ဖိုး၏ reference range သည် ခန့်မှန်းခြေ 11.6 – 14.6 % ဖြစ်သည်။

- ဤတန်ဖိုး ပုံမှန်ဖြစ်ပါက အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ်အစား တူညီသည်ကို ဆိုလိုသည်။

- သို့သော် ဤတန်ဖိုး မြင့်ပါက အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ်အစား အလွန်ကွာခြားနေသည်ကို ဆိုလိုပြီး အောက်ပါ anaemia အချို့တွင် တွေ့ရသည်။

      Vitamin B12 (B12) သို့မဟုတ် folate ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်သော anaemia သည် granules တွေ့ရသည့် anaemia ဖြစ်သည်။ အချို့သော သွေးဆဲလ်များသည် ပုံမှန်ထက် ကြီးနေပြီး        သို့မဟုတ် သံဓာတ်ချို့တဲ့ anaemia တွင် တွေ့ရတတ်သည်။ သံဓာတ်ချို့တဲ့မှုတွင် အများအားဖြင့် အရွယ်အစားကွဲပြားသော အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ တွေ့ရသည်။

RBC morphology
ဤတန်ဖိုးသည် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖော်ပြသည်။ automated microscopy ဖြင့် သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာရှင်က peripheral blood smear ပေါ်မှ သွေးဆဲလ်များကို ကြည့်ရှု၍ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။ အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ကြည့်ရာတွင်

အောက်ပါ နှစ်မျိုးစလုံးကို တွေ့ရမည်-

- Staining (အနီရောင်သွေးဆဲလ်များအတွင်း haemoglobin ပမာဏကို ပြသသည်။) များလျှင် အမည်းရောင်ပိုဖြစ်မည်။ နည်းလျှင် ဖျော့မည်) နှင့် အနီရောင်သွေးဆဲလ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် ပုံမှန်ဖြစ်သည်။ အနီရောင်သွေးဆဲလ်အများစုသည် ပုံမှန်အရောင် (normochromic) ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် (normocytic) ရှိသည်။

- မမှန်ကန်မှုများ ရှိသူအချို့ (အဓိကအားဖြင့် anaemia ရှိသူများတွင် တွေ့ရသည်) တွင် အောက်ပါအခြေအနေများ ရှိနိုင်သည်-

- Hypochromic red blood cells

- အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ်အစား မတူညီခြင်း။ Anisocytosis: အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆဲလ်အချို့သည် ပုံမှန်ထက် ကြီးသည် (macrocytic) သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် သေးသည် (microcytic) ဖြစ်ပြီး သာမန်အနီရောင်သွေးဆဲလ်များနှင့် ရောနှောနေသည်။ ထို့ပြင် RDW တန်ဖိုး မြင့်နေသည်ကို မကြာခဏ တွေ့ရသည်။

- သို့မဟုတ် အနီရောင်သွေးဆဲလ်၏ ပုံသဏ္ဌာန် မမှန်ခြင်း (Poikilocytosis): ၎င်းသည် ပုံမှန်အနီရောင်သွေးဆဲလ်များနှင့် ရောနှောနေသော ပုံသဏ္ဌာန်မမှန်သည့် အနီရောင်သွေးဆဲလ်များ ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ တွေ့ရသော မမှန်သော အနီရောင်သွေးဆဲလ် လက္ခဏာများမှာ-

   - Target cell

   - Spherical cells (Spherocyte)

   - Ovalocyte

   - Acanthocyte or spur cell

   - Burr cells

- Sickle cell

- Teardrop cell

- Schistocyte စသည်

အစီရင်ခံရာတွင် အနီရောင်သွေးဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ်အစား မတူညီခြင်းကို Anisocytosis နှင့် poikilocytosis အဖြစ် grading system ဖြင့် မကြာခဏ အစီရင်ခံသည်။ သို့သော် ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုစီ၏ grading system သည် ကွာခြားနိုင်သည်။

grading system နမူနာကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်-

- Few (မမှန်သော ဆဲလ်များ < 5 % တွေ့ရ)

- 1+ (6 – 10 % မမှန်သော ဆဲလ်များ တွေ့ရ)

- 2+ (10 – 25 % မမှန်သော ဆဲလ်များ တွေ့ရ)

- 3+ (25 – 50 % မမှန်သော ဆဲလ်များ တွေ့ရ)

- 4+ (50% သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော မမှန်သော ဆဲလ်များ)

 

 

Reference :

Khonkaen TLC Lab Center CBC (Complete Blood Count) က ကျွန်ုပ်တို့အား ဘာကို ပြောပြသနည်း။

ArokaGo Providers Khonkaen TLC Lab Center