အကြောအနားအစာအာရုံဆိုင်ရာ ကင်ဆာများသည် မည်ကြောင့် လူငယ်များအကြား အဆင့်အတန်းမြင့်လာနေသည်နည်း။

 ဘာကြောင့် ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာ အရွယ်ငယ်သူများအကြား တိုးလာနေသနည်း။ နေ့စဉ်အသုံးများရှိတဲ့ ပုံမှန်အလေ့အထများက ချောမွတ်အနျးအနောက်က အန္တရာယ်ကို များသည့်အနေအထားသို့ တိုးပွားစေသည်

  မကြာသေးမီနှစ်များတွင် ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာ ရောဂါရှိသူများ၏ ပျမ်းမျှအသက်သည် တဖြည်းဖြည်းဖြင့် နှုန်းချွင့်ခုနှေးသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါတွင် အသက် ၂၀ နှောင်းပိုင်းမှ ၃၀ စောပိုင်းအထိ ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာရှိသူများ တိုးလာနေပြီး မိသားစုတွင်း ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာ သမိုင်းမရှိသူများ၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကြီးမားသူ မဟုတ်သူများနှင့် အရက်စွဲ မကျေပွားသူများပါ ပါဝင်လာကြသည်။

     သို့သော် အသက်ငယ်သူငယ်အရွယ်များတွင် ပုံမှန်ဟုထင်နေကြသော ဘဝစရိုက်အလေ့အထအချို့ကို သေချာစွာ ကြည့်နှိုင်းနိုင်သည့်အခါ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို တိုးပွားစေနိုင်သည်ကို တွေ့နိုင်သည်။

 

၁။ ပုံမှန်ဟုယူသည့်ရောဂါဆွဲလှုပ်ဆွဲမှုနည်းခြင်း (Chronic Constipation)

     လူအများစုသည် နေလှမ်းတိုင်း ဝမ်းထားမဖြစ်ခြင်း၊ ဝမ်းသားတင်းခြင်း၊ ဝမ်းကပ်မပြီးသည့် ခံစားမှုရှိခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ပတ်လျှင် ၂–၃ ကြိမ်သာ ဝမ်းဖွင့်ခြင်းကို ပြဿနာအနေနဲ့မထင်ပဲ စွန့်လွှတ်နေကြသည်။တကယ်တော့ ဝမ်းသားသည်အူလမ်းကြောင်းတွင် ကြာကြာတည်းနေမည်ဆိုပါက အူလမ်းကြောင်း၏အတွင်းသျှစ်အသည်းသို့ အဆိပ်အတောက်နှင့် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်သောပစ္စည်းများ ထိတွေ့ဖို့အချိန်များလာနိုင်သည်။ ယင်းက ခရွန်နစ်အမြဲတမ်းရောင်ရမ်းခြင်းကို မျှတစေပြီး ရေရှည်သက်တမ်းတွင် ဆဲလ်ပြောင်းလဲခြင်း (cellular mutations) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

၂။ ဓာတုချိုင့်ချောင်းအတော်များများစားသုံးကြပြီး ဖိုင်ဘာလမ်းကြောင်း နည်းပါးခြင်း

     တစ်လောခေတ်တွင် ကိုယ်ပိုင်စားသောက်အလေ့အထများအတွင်း စနပ်၊ မုန့်စုံ၊ ဝက်အူကြား၊ ဆားပြန့်အသားကင်၊ ရှာဘူ၊ ချိုမြိန်သောအရက်မပါသောက်စရာများ စာရင်းတွေများလာသည့်အထဲ၌ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ အသီးအနှံနှင့် whole grain အမျိုးအစားများကိုအတော်နည်းပါးစွာသာစားသုံးကြသည်။

အစာမတည့်ကြွေးကောင်း (dietary fiber) သည် ဝမ်းသားအရေအတွက်တိုးပွားစေနိုင်ပြီး ဝမ်းဖွင့်ခြင်းကို တိုက်တွန်းမြှင့်တင်ပေးသလို အန္တရာယ်ရှိသော ပါဝင်ပစ္စည်းများသည် အူလမ်းကြောင်းနံရံနှင့် ထိတွေ့သည့်အချိန်ကိုလျှော့ချပေးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အသားနှင့် အချို့ကုန်ပြင်ထားသော အစားအစာအချို့သည် ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို တိုးစေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်ကြောင်းသုတေသနအတည်ပြုထားသည်။

 

၃။ ကိုယ်လှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်းနှင့် နေရပ်တည်မှုသာများခြင်း (Sedentary Lifestyle)

     အချိန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ရုံသာဖြစ်ခြင်း၊ မျက်နှာပြင်ရှေ့တွင် နာရီများစွာကြာအောင်သိပ်နေရခြင်း၊ နေ့စဉ်အားကစားမလုပ်မှုတို့ကြောင့် အူလမ်းကြောင်းလှုပ်ရှားမှုနည်းနေပါသည်။ ၎င်းက ဝမ်းအုပ်လှုပ်ရှားမှုနှေးကွေးစေနိုင်ပြီး ခရွန်နစ် ဝမ်းတင်ဆွဲခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

သုတေသနအရ ကိုယ်လှုပ်ရှားမှုနည်းသူများသည် ပုံမှန်လှုပ်ရှားနေသူများထက် ကော်လိုရက်တယ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်သည်။ ကိုယ်လှုပ်ရှားခြင်းက အူလမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို အားဖြည့်ခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်းရှိ ကိုယ်ခြင်းစနစ် (immune system) ကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။

 

၄။ ဝမ်းဖွင့်ချင်စိတ်ကို မမြန်မြန်လုပ်ခြင်း

     လူတစ်ချို့သည် ဝမ်းဖွင့်ချင်သောခံစားမှုရှိသည့်အခါ အချိန်မသင့်တာကြောင့် သို့မဟုတ် အလုပ်များလို့ ခဏစောင့်နေကြသည်။ အကြိမ်ကြိမ် ထိပ်ထားခြင်းသည်အူလမ်းကြောင်း၏ သဘာဝ လှုပ်ရှားမှုစနစ်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ရေရှည်တွင် နူးညံ့သိပ်သည့် ဝမ်းလှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်း (reduced bowel responsiveness) ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဝမ်းသားတင်းမာခြင်း၊ အူအတွင်းတွင် ကြာကြာတည်းနေခြင်း၊ အူနံရံတွင် ယားယံမှုများလာစေနိုင်သည်။

၅။ အသက်ငယ်တော့ စစ်ဆေးဖို့မလိုတယ် ဟု မှားယွင်းထင်မြင်ခြင်း

     အသက်ငယ်လို့ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်မှုနည်းတယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပုံဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အောက်ဖော်ပြပါ သတိပေးလက္ခဏာများကို ဂရုမစိုက်ကြသောကြောင့်—

- ဝမ်းထဲမှာ သွေးပါလာခြင်း

- ဝမ်းတင်ဝမ်းချော အချိန်ကြာကြာလှုပ်လှုပ် လှုပ်လှုပ်နဲ့ ပြောင်းလဲခြင်း

- အကြောင်းမဲ့ အလေးချိန်လျော့သွားခြင်း

- အချိန်ကြာရှည် မလှုပ်ရှားချင်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု

- နာနာဖြစ်နေရခြင်း၊ ဝမ်းအူထဲ လေပုပ်လေကြပ်ဖြစ်ခြင်း

 

 

 

အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေး ပြန်လည်တည်ဆောက်နှင့် ကင်ဆာအန္တရာယ်လျော့ချနည်းများ

အူလမ်းကြောင်းသည် မှန်ကန်စွာ နေ့စဉ်ဂရုစိုက်ပြုစုမှသာ ပြန်လည်အလွယ်တကူ ပြန်ကြားနိုင်သည့် အရေးကြီးဆုံး အင်အားရှိသော အင်္ဂါဝအဖြစ် ကျန်ရှိသည်။ အောက်ပါအချက်လေးချက်ဖြင့်စတင်နိုင်ပါတယ်—

 

- အစားအစာတိုင်း၌ ဖိုင်ဘာ (fiber) ပိုများစွာထည့်ပါ
     ရောင်စုံဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ whole grain များ၊ ပဲမျိုးစုံနှင့် ဖိုင်ဘာပမာဏမြင့်သည့် အသီးအနှံများကို ရွေးချယ်စားသုံးပါ။ ဖိုင်ဘာသည် ဝမ်းသားအရေအတွက်နှင့်ထုထည်အား တိုးစေနိုင်ပြီး အစာအုပ်အူတွင်ကြာနေချိန်ကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ အန္တရာယ်ရှိသောပါဝင်ပစ္စည်းများနှင့် အူနံရံတစ်လျှောက် ထိတွေ့မှု အချိန်လည်း လျှော့နည်းစေနိုင်သည်။

 

- အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာစေသော သဘာဝ ဗက်တီးရီးယားများကို ထောက်ပံ့ပါ
     သဘာဝ ရောဂါတား တို့စနစ် ဗက်တီးရီးယားမျိုးများပါဝင်သည့် သန့်ရှင်းသော ငုပ်နို့ရည်၊ ကြက်သွန်ဖြူ ထည့်ချက်ဇာတ်ကောင်းချက်တွေနဲ့ ချိုစပ်ခြင်းမပါသည့် သုံးစွဲခြင်းကအူလမ်းကြောင်း microbiome ကို ချိန်ညှိနိုင်ပါတယ်။ ကျန်းမာသောအူဗက်တီးရီးယားသည် ခရွန်နစ်ရောင်ရမ်းမှုလျော့နည်းစေခြင်းနှင့် ကိုယ်ခံစိတ်အားကောင်းစေခြင်းတွင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။

 

- နေ့တိုင်း နည်းနည်းကြွယ်ကြွယ်လှုပ်ရှားမှု ယခုစတင်ပါ
     နေ့စဉ် မိနစ် ၂၀-၃၀ အနည်းဆုံး လျှင်မြန်စွာလမ်းလျှောက်ရန် စတင်ပါ။ ဝမ်းဖွင့်မှု တိုးတက်စေနိုင်သလို ဝမ်းတင်တင်းခြင်းကိုလည်းလျော့ချပေးပြီး အူလမ်းကြောင်းလှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်တွင်အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

- ပုံမှန် ဝမ်းဖွင့်ပုံစံအသစ်ကို တင်ပြပါ။ အကြိမ်ကြိမ် ထိထားတာ မလုပ်ပါနဲ့
     နေ့တိုင်း နာရီယူပြီး ဝမ်းဖွင့်ပါ—အထူးသဖြင့် နံနက်မှာ အိပ်ရာထပြီးတဲ့နောက် သို့မဟုတ် အစားအသောက်ပြီးတဲ့နောက်သွားပါ—အူလမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းစဉ် ပုံမှန်ရှိစေဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

ရင်းမြစ် : Thonburi Rajyindee Hospital

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်ကျင်းပထားပါသည်