အလေ့အထလွန်ကဲသည့်နှာခေါင်းရောင်ရမ်းခြင်း (Allergic Rhinitis) - နှာခေါင်းနှင့်ပတ်သက်သော အာလ်ဂျီယီ (Nasal Allergies) များအကြောင်း အများအားဖြင့် မေးလေ့ရှိသည့် မေးခွန်းများ၏ အဖြေများ

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါ (Allergic Rhinitis) ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါသည် ဖုန်မှုန့်ပိုးမွှား (dust mites)၊ တိရစ္ဆာန်အရေပြားအမွှေးဖတ် (animal dander)၊ ပန်းမှုန် (pollen) သို့မဟုတ် မှို (mold) ကဲ့သို့သော လေထဲမှ ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို ခန္ဓာကိုယ်၏ ခုခံအားစနစ်က အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။

ဤဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများသည် နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းများအတွင်း ဝင်ရောက်လာသောအခါ နှာခေါင်းအတွင်းအလွှာရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေသော ခုခံအားတုံ့ပြန်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။

ဤရောင်ရမ်းမှုကြောင့် နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ နှာခေါင်းယားယံခြင်း နှင့် မျက်လုံးယားယံခြင်း ကဲ့သို့သော အဖြစ်များသည့် လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါကို ဘာကြောင့် ဖြစ်စေသလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါသည် ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိ ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို ခုခံအားစနစ်က တုံ့ပြန်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။

အဖြစ်များသော ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများမှာ -

• ဖုန်မှုန့်ပိုးမွှား (Dust mites): အိမ်တွင်းဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများအနက် အဖြစ်အများဆုံးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပူပြီး စိုစွတ်သော ရာသီဥတုကြောင့် ဖုန်မှုန့်ပိုးမွှားများ ကြီးထွားရန် သင့်တော်သော အခြေအနေရှိသည်။ မိုးရာသီတွင် အထူးသဖြင့် ပိုမိုများပြားလေ့ရှိသည်။

• ပိုးဟပ်အကြွင်းအကျန် (Cockroach debris): ပိုးဟပ်မှ ထွက်ပေါ်သော အမှုန်များနှင့် အကြွင်းအကျန်များသည် ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

• မြက်နှင့် ပန်းပေါ်မှုန် (Grass and flower pollen): မြက်များ၊ ပန်းများနှင့် အခြားအပင်များမှ လေထဲသို့ ပျံ့နှံ့လာသော ပန်းမှုန်များသည် နှာခေါင်းဓာတ်မတည့်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

• တိရစ္ဆာန်အရေပြားအမွှေးဖတ် (Animal dander): အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ အထူးသဖြင့် ကြောင်နှင့် ခွေးတို့နှင့် ဆက်နွယ်သော ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများသည် ဓာတ်မတည့်လက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

• လေထဲပျံ့နှံ့နေသော မှို (Airborne mold): လေထဲတွင် ပျံ့နှံ့နေသော မှိုအမှုန်များသည် အလွန်ခံစားလွယ်သူများတွင် ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါ၏ လက္ခဏာများက ဘာတွေလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကွာခြားနိုင်သည်။ အဖြစ်များသော လက္ခဏာများမှာ -

• နာတာရှည် နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း: နှာခေါင်းမှတဆင့် အသက်ရှူရ ခက်ခဲစေသော အမြဲတမ်း နှာပိတ်နေခြင်း။

• ကြည်လင်ပြီး ရေကဲ့သို့သော နှာရည်: တခါတရံ အဆက်မပြတ် ယိုကျလာလောက်အောင် အမြောက်အများ ချွဲများထွက်နိုင်သော နှာရည်ယိုခြင်း။

• မကြာခဏ နှာချေခြင်း: အထူးသဖြင့် မနက်အိပ်ရာထပြီးနောက် ထပ်ခါထပ်ခါ နှာချေတတ်ခြင်း။

• ယားယံခြင်း: နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်း၊ ပါးစပ်အမိုးပိုင်းနှင့် တခါတရံ နားများတွင် ယားယံခြင်း။

• မျက်လုံးယားယံခြင်း: မျက်လုံးယားခြင်း၊ မျက်ရည်ယိုခြင်း၊ မီးရှို့သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း နှင့် မျက်လုံးအောက်တွင် မဲမှောင်နေခြင်း။

• နှာခေါင်းနောက်ဘက်သို့ ချွဲဆင်းခြင်း (Postnasal drip): လည်ချောင်းနောက်ဘက်သို့ ချွဲများ စီးဆင်းလာခြင်းကြောင့် နာတာရှည် ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါသည် မျိုးရိုးလိုက်တတ်ပါသလား?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါတွင် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်လက် ပါဝင်နိုင်သည်။

မိဘများ သို့မဟုတ် နီးစပ်သော ဆွေမျိုးများတွင် ဓာတ်မတည့်ရောဂါများ ရှိသူများသည် မိသားစုတွင် ဓာတ်မတည့်မှု ရာဇဝင်မရှိသူများထက် ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။

မိဘနှစ်ဦးစလုံးတွင် ဓာတ်မတည့်ရောဂါများ ရှိပါက ဤဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ပို၍ပင် မြင့်မားနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါက ဘယ်လောက် အန္တရာယ်ရှိသလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အသက်အန္တရာယ် မရှိပါ။ သို့သော် လူတစ်ဦး၏ ဘဝအရည်အသွေးကို သိသာစွာ လျော့ကျစေနိုင်သည်။

အဖြစ်များသော သက်ရောက်မှုများမှာ -

• အိပ်စက်မှု အရည်အသွေး မကောင်းခြင်း: နှာခေါင်းပိတ်ခြင်းနှင့် အခြားလက္ခဏာများကြောင့် သက်တောင့်သက်သာ အိပ်စက်နိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

• စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သတိထားမှု လျော့နည်းခြင်း: လူနာများသည် လန်းဆန်းမှု မခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ကြည်လင်မှု လျော့နည်းခြင်းကို ခံစားရနိုင်သည်။

• အာရုံစိုက်ရန် ခက်ခဲခြင်း: လက္ခဏာများ ဆက်လက်ရှိနေခြင်းနှင့် အိပ်ရေးပျက်ခြင်းတို့ကြောင့် အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် အာရုံထားမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

• ဆက်စပ်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများ: တချို့လူနာများတွင် ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါသည် bronchial asthma သို့မဟုတ် နာတာရှည် sinusitis နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါကို ဘယ်လို ရောဂါရှာဖွေသလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါကို ရောဂါရှာဖွေရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထူးကုတစ်ဦး၏ အသေးစိတ် အကဲဖြတ်မှု လိုအပ်သည်။

ဆရာဝန်သည် များသောအားဖြင့် လူနာ၏ ဆေးဘက်ရာဇဝင်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်မည်၊ လက္ခဏာများကို အကဲဖြတ်မည်၊ နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းများနှင့် လည်ချောင်းကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။

ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ရန် နောက်ထပ် allergy test များကို အကြံပြုနိုင်သည်။

1. Skin Prick Test

Skin prick test ကို ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ သို့မဟုတ် အချို့ အစားအစာများထဲမှ ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်စေနိုင်သော အရာများကို ဖော်ထုတ်ရန် အသုံးပြုသည်။

ဤစမ်းသပ်မှုသည် လူနာတွင် မည်သည့် ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများအပေါ် အာရုံခံလွယ်ကြောင်း သတ်မှတ်ရန် ကူညီပေးသည်။

2. Allergen-Specific IgE Blood Test

Allergen-specific immunoglobulin E (IgE) blood test သည် သီးခြား ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများအပေါ် ခုခံအားစနစ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို တိုင်းတာသည်။

ရလဒ်များက ဆရာဝန်များအား ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ဓာတ်မတည့်အစပျိုးအရာများကို ခွဲခြားသိရှိရန်နှင့် သင့်တော်သော စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းလမ်းကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါကို ဘယ်လို ကုသသလဲ?

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါအတွက် ကုသမှုကို အဓိက ချဉ်းကပ်မှု သုံးမျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို ရှောင်ရှားခြင်း

ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေသော အရာများကို ရှောင်ရှားခြင်းသည် ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အရေးအကြီးဆုံး နည်းလမ်းներից တစ်ခုဖြစ်သည်။

ရှောင်ရှားသင့်သော အဖြစ်များသည့် ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများမှာ -

• ဖုန်မှုန့်ပိုးမွှား (Dust mites)

• တိရစ္ဆာန်အရေပြားအမွှေးဖတ် (Animal dander)

• ပန်းမှုန် (Pollen)

• မှို (Mold)

သိထားသော ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်းက လက္ခဏာများကို ကာကွယ်နိုင်ပြီး နေ့စဉ်သက်တောင့်သက်သာမှုကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။

2. ဆေးဝါးကုသမှု

ဓာတ်မတည့်သော နှာရည်ယိုရောဂါ လက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ဆေးအမျိုးအစားများစွာကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

Intranasal Corticosteroids

စတီးရွိုက် နှာခေါင်းစက်များသည် နှာခေါင်းအတွင်းအလွှာရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပြီး နှာခေါင်းလက္ခဏာများကို သက်သာစေသည်။

Antihistamines

Antihistamine ဆေးများကို အများအားဖြင့် allergy medication ဟုခေါ်ပြီး ယားယံခြင်း၊ နှာချေခြင်း နှင့် နှာရည်ယိုခြင်းတို့ကို လျှော့ချပေးသည်။

Nasal Decongestants

Decongestant ဆေးများသည် နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းအတွင်း ဖောင်းရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးပြီး နှာခေါင်းပိတ်ခြင်းကို ခဏတာ သက်သာစေသည်။

သင့်တော်ပြီး လုံခြုံသော ကုသမှုရရှိစေရန် ဆေးဝါးများကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်အတိုင်း သုံးစွဲသင့်သည်။

3. Allergen Immunotherapy

Allergen immunotherapy သည် သီးသန့် ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများအပေါ် ခုခံအားစနစ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို ပြောင်းလဲစေရန် ရည်ရွယ်ထားသော ကုသမှုဖြစ်သည်။

ယခုအခါ၌ ဤကုသမှုသည် လက္ခဏာများကို သက်သာစေခြင်းသာမက ခုခံအားစနစ်က ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို တုံ့ပြန်ပုံကိုပါ ပြောင်းလဲစေနိုင်သော ချဉ်းကပ်မှုဖြစ်သည်။

ဤကုသမှုတွင် လူတစ်ဦး၏ ဓာတ်မတည့်အာရုံခံလွယ်မှုအပေါ် မူတည်၍ သေချာရွေးချယ်ထားသော ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို ပေးသွင်းရသည်။

အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်း၏ ပမာဏကို တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်ပေးခြင်းဖြင့် ယခင်က ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သော အရာများကို ကိုယ်ခန္ဓာက ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိလာစေရန် ကူညီပေးသည်။

ကုသမှုကို ဆက်လက်ခံယူပါက လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိ ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့မှုကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိလာနိုင်သည်။

ဤနည်းလမ်းသည် ဓာတ်မတည့်လက္ခဏာများတွင် ရ