ဘိုင်ပိုလား ငြင်းစဲမှု: ဒါက မင်းဘာလဲ?

အဖြစ်အပျက်စိတ်အနေအထား ပြောတတ်သောရောဂါ (Bipolar Disorder) ဆိုတာဘာလဲ?

 

Bipolar disorder သည် စိတ်ပျက်စရာနှင့် စိတ်မြန်လွန်းသော အခြေအနေများ အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စိတ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်-

๐ မနီယာ (Mania) (စိတ်မြန်အနေအထား)  − စွမ်းအင်အထူးမြင့်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ တက်ကြွမှု၊ ငြောက်နစ္နာမှုဖြစ်လာခြင်း

๐ အငြင်းပျက်ခြင်း (Depression) (စိတ်ကျအနေအထား)  − ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ဝင်စားမှုပျောက်ကွယ်ခြင်း၊ စွမ်းအင်လျော့နည်းသွားခြင်း

 

Bipolar Disorder ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

 

၁။ မနီယာကြောင့်ဖြစ်သော သက်တံ့မြင့်အနေအထား (Manic Episode)

 

အထွေထွေသိသာသောလက္ခဏာများမှာ-

๐ တင်စားမှုအလွန်များခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ကိုကိုယ့်အရေးကြီးစွာခံစားခြင်း

๐ အိပ်စက်ရန် လိုအပ်ချက်နည်းခြင်း

๐ အထက်တန်ဖိုး ယဉ်ကျေးမှု့မရှိဖြစ်၍ ဆက်တိုက်ပြောဆိုခြင်း ဒါမှမဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပြောလိုသေးခြင်း

๐ စိတ်တွေးအမြန်ဖြစ်နေခြင်း

๐ လွယ်လွယ်ကူကူ စိတ်လှုပ်ရှားလွယ်ခြင်း

๐ လှုပ်ရှားမှုတိုးလာခြင်း (အလုပ်၊ လူမှုရေး၊ လိင်ပိုင်း)

๐ အန္တရာယ်များသည့် အပြုအမူများ (ထုတ်ကုန်အလွန်ကုန်ကျစွာ ဝယ်ယူခြင်း၊ အမြန်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်များ)

 

၂။ ဝမ်းနည်းပျက်စိတ်ဖြစ်သည့် အပျက်အနေအထား (Depressive Episode)

 

အထွေထွေသိသာသောလက္ခဏာများမှာ-

๐ အမြဲတမ်း ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် တာဝန်မဲ့ခြင်း အထင်အမြင်ရှိခြင်း

๐ လှုပ်ရှားမှုအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုလျော့နည်းခြင်း

๐ အစာစားနိုင်မှု ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် ပြောင်းလဲခြင်း

๐ အိပ်မပျော်ရောဂါ (Insomnia) ဒါမှမဟုတ် အလွန်အမင်းအိပ်စက်ခြင်း

๐ ခန္ဓာကိုယ်ပျင်းမြင်းခြင်း သို့မဟုတ် စွမ်းအင်နည်းခြင်း

๐ တာဝန်ခံမှုမရှိသည်ဟု ခံစားခြင်း သို့မဟုတ် အထင်အမြင်နည်းလာခြင်း

๐ ဉာဏ်စူးစိုက်မှုနည်းလာခြင်း

๐ သေချင်စိတ်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မိစိတ်ရှိခြင်း

 

Bipolar Disorder ဖြစ်ပွားစေသည့်အကြောင်းရင်းများ

 

Bipolar disorder သည် အကြောင်းအရင်းများ များစွာကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်-

๐ မျိုးရိုး (မိသားစုပညာအနက်ရှိပါက အန္တရာယ်ပိုမိုသည်)

๐ ဦးနှောက်ဓာတုဗေဒ မညီမျှမှု (နယူရိုးထက်စ်မီတာများ)

๐ ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုများ

๐ ပတ်ဝန်းကျင်ဆက်စပ်မှုများ (ကလေးဘဝ အတွေ့အကြုံများ)

๐ ရေရှည်စိတ်ဖိစီးမှု

๐ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ (သိုင်းရွိုက်ရောဂါများ)

๐ မူးယစ်အတ္တရိယကုန်များသုံးစွဲမှု (အရက်၊ ဆေး)

 

Bipolar Disorder အတွက် ကုသမှု

 

ကုသမှုကို စိတ်ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်ကြီးကြပ်မှုဖြင့် လိုအပ်သကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်။ ပုံမှန်ပါဝင်သောကုသမှုများမှာ-

 

၁။ ဆေးဝါးကုသမှု

 

๐ စိတ်မြန်/အပျက်ညှိထိန်းဆေးများ (Mood stabilizers)

๐ ဝမ်းနည်းပျက်စိတ်ဆေးများ (Antidepressants)

๐ စိတ်ပျက်အာရုံနှစ်ယှဉ်တည်းဆေးများ (Antipsychotics)

 

၂။ မိမိစိတ်နှင့်စကားပြောဆေးကြောခြင်း (Psychotherapy)

 

๐ စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းဖွံ့ဖြိုးခြင်း

๐ အသွင်အပြင်ပြုပြင်ရေး စိတ်ပညာကုသမှု

๐ စိတ်ခံစားချက် ထိန်းသိမ်းနိုင်မှုရရှိလာစေခြင်း

 

အသုံးပြုသူနှင့် လူနာတို့အတွက် ကိုယ်တို့အယုံအကိုင် ထိန်းသိမ်းခြင်း

 

๐ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်လိုက်နာရန် တိကျစွာလိုက်နာပါ

๐ ဆေးဝါးပုံမှန်သောက်စွဲပါ

๐ လုံလောက်စွာအိပ်ရန် ကြိုးစားပါ

๐ ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ပါ

๐ အာဟာရညီမွမ်းမွမ်းစားပါ

๐ အရက်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးများ ရှောင်ကြဉ်ပါ

๐ စိတ်ထားပြောင်းလဲမှုကို ပြန်လည်စစ်ဆေးပါ

๐ လက္ခဏာများ ပေါ်ထွက်လာပါက အလျင်မြန်ဆုံး ဆေးဝန်ထံ ဆက်သွယ်ပါ

 

မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများက ဘယ်လို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်သလဲ?

 

๐ စိတ်ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲမှုများသည် ရောဂါအကြောင်းဖြစ်ကြောင်း နားလည်ပါ

๐ ဆေးကုသမှုကို မလွဲမသွေလိုက်နာစေရန် အထောက်အပံ့ပေးပါ

๐ စောင့်ကြည့်/လေ့လာခြင်းဖြင့် သတိပေးလက္ခဏာများကို ကြိုတင်သိရှိပါ

๐ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကူညီမှုပေးရန် အားပေးပါ

๐ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့ပေးပါ

Bipolar Disorder ကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သလား?

 

Bipolar disorder ကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်မည် မဟုတ်သော်လည်း အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကုတင်ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သောအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်-

๐ စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိထိရောက်ရောက် ခန့်မှန်စွာ ဖြေရှင်းပါ

๐ ကျန်းမာသည့်နေထိုင်မှုပုံစံ ဆောင်ရွက်ပါ

๐ မူးယစ်အသုံးအဆောင်များကို ရှောင်ကြဉ်ပါ

๐ စောင့်ရှောက်မှုနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး အထောက်အပံ့ကို စောင့်ကြည့်ပါ

 

ဘယ်အချိန် ဆရာဝန်ကို သွားရမလဲ?

 

အောက်ပါလက္ခဏာတွေ့ရှိပါက မိမိသို့မဟုတ် နီးစပ်သူတစ်ဦးအတွက်-

๐ စိတ်အခြေအနေ အလွန်ပြောင်းလဲခြင်း

๐ နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် သက်ရောက်တဲ့ အပြုအမူပြောင်းလဲမှုများ

๐ ဝမ်းနည်းပျက်စိတ် (depression) သို့မဟုတ် မနီယာ (mania) ၏ လက္ခဏာများ

 

နိဂုံးချုပ်

 

Bipolar disorder သည် တကယ်တည်ရှိပြီး ထိန်းချုပ်နိုင်သော စိတ်ပျက်အခြေအနေတစ်မျိုးပါ။ စောင့်ရှောက်မှုစောင့်ကြည့်မှု၊ မွန်မြတ်သောကုသမှုနှင့် အထောက်အပံ့အကောင်းဖြင့် လူနာများသည် တည်ငြိမ်ပြီး တန်ဖိုးရှိသောဘဝကို ရပ်တည်နိုင်ပါသည်။

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : PHAYATHAI 3 Hospital
** “ArokaGO Content Team” မှဘာသာပြန်နှင့် စုပေါင်းရေးသားပါသည်”