ဒင်ဂျီအဖျား : အိမ်အနီးစပ်မှ ဆိုးရွားသောရောဂါတစ်ခုပေမဲ့ အချိန်မီသိရှိနိုင်လျှင် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်

ဒင်ဂျီဖျားသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သောကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အထူးသဖြင့် မိုးရာသီအနည်းအကျယ် တွေ့ရနိုင်သည်။ ဤရာသီသည် ချွေးပိုးများအရမ်းကောင်းစွာအောင်မြင်စွာ မျိုးပေါက်ရာဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါသည် အသက်အရွယ်မရွေး လူအားလုံးအပေါ် သက်ရောက်စေနိုင်ပြီး သင့်တော်သောကုသမှုရရှိမထားပါက ပြင်းထန်သော ဆိုးဆိုးရွားရွား 합병症များနှင့် သေဆုံးမှုအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ရောဂါ၏လက္ခဏာများ၊ အကြောင်းရင်းများနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သောနည်းလမ်းများကိုသိရှိထားခြင်းသည် ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချရေးအတွက် အရေးကြီးပါသည်။

 

ဒင်ဂျီဖျား၏အကြောင်းရင်းများ

     ဒင်ဂျီဖျားသည် Dengue virus (ဒင်ဂျီဗိုင်းရပ်စ်) ကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်မှာ သီးခြားစိတ် ၄ မျိုးရှိသည်။ ဤရောဂါသည် အ-Wedes ချွေးပိုးများ (Aedes mosquitoes) မှ ကူးစက်၍ ဖြစ်သည်။ ချွေးပိုးများသည် နေ့အနံးအချိန်တွင် အထူးသဖြင့် အိမ်၊ ကျောင်းနှင့် အလုပ်လုပ်ရာနေရာတဝိုက် အလှုပ်အရှားအများဆုံးဖြစ်သည်။ ယခင်က ဒင်ဂျီဖျားအောင်မြင်စွာကျန်းမာရေးတက်မြောက်ခဲ့သူများတွင် ထပ်မံကူးစက်နိုင်ပြီး ဆက်လက်ဖြစ်ပွားရမည့်ရောဂါပိုးကူးစက်မှုမှာ ပထမဆုံးထက် ပိုမိုပြင်းထန်နိုင်သည်။

 

ဒင်ဂျီဖျားရောဂါ၏ လက္ခဏာများ...!!

 - နောက်ဆုံးအာဏာကြီးသောချိုင့်ချဉ်သောအဖျား 39-40°C ညာနောက်ပိုင်း ၂-၇ ရက်အထိရှိရခြင်း (အဖျားကျေဆေးသောက်သော်လည်း အဖျားမကျခြင်း)

 - ကြွက်သားနာ၊ အဆစ်နာနှင့် မျက်လုံးတွင်းနာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ချွေးပိုးသည်နာတာရှည် လန်မည့်ကလေးများတွင် တစ်ခါတည်း ကြိတ်တပ်ခြင်း (သို့) စုပ်သံမှုဖြစ်နိုင်ခြင်း

 - ခေါင်းကိုက်နာခြင်း၊ မျက်လုံးတွင်းနာခြင်း

 - ကြွက်သားနာ၊ အဆစ်နာခြင်း

 - ဗိုက်အူလမ်းကြောင်းမကောင်း၊ မအာဟာရဖြစ်ခြင်း၊ အန်ခြင်း

 - ကိုယ်ခန္ဓာ၊ လက်မောင်း၊ ခြေထောင်ပေါ်တွင် နီရွှေးမြှုပ်ပြားများပေါ်လာနိုင်ခြင်း

 - အချို့အခါများတွင် ဆိုးရွားသော လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ- လွယ်ကူစွာသွေးထွက်ခြင်း (နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်း၊ သွားဖုံးသားမှသွေးယိုခြင်း၊ ဗိုက်နာပြင်း၊ အလွန်အမင်းအန်ခြင်း၊ လက်ခြေနာလာခြင်း၊ ပျငိူမှုနှင့် မောလောခြင်း) တို့ဖြစ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် Dengue shock syndrome ဖြစ်နိုင်သောလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အရေးပေါ်ဆေးဘက်ကုသမှုလိုအပ်သည်။

ဒင်ဂျီဖျားရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် ပထမဆုံးကူးစက်ခံရသည့်အခါ ပြင်းထန်မှုမရှိလေ့ရှိသော်လည်း ဒုတိယအကြိမ် ပိုမိုပြင်းထန်၍ သွေးယိုခြင်းနှင့် Dengue shock syndrome ထိရရှိနိုင်သည်။ မြန်မြန်စွာ မခွဲခြားနိုင်သဖြင့် ဦးစွာဆေးသမားတွေ့ကြုံရာမှာ လောလောဆယ်အဖျားခြင်းဖြစ်သည်ဟုယုံမှတ်နိုင်သည်။ သက်သေအတည်ပြုရန် သွေးစစ်ခြင်း လိုအပ်သည်။ သို့သော် လူနာသည် တစ်ရက်နှစ်ရက်သာနာမည်ဆိုပါက သွေးစစ်လျှင် ဗိုင်းရပ်စ်မတွေ့နိုင်သေးပါ။ လူတစ်ဦးနှစ်ဦးပေါ်မူတည်၍ 通常 ၃-၄ ရက်အကြာသွင်ပြင်ပြောင်းလဲစတင်မည်။

 

ခွဲစိတ်ရှာဖွေရေးနှင့် ကုသမှု...!!

ဆရာဝန်များသည် ဒင်ဂျီဖျားကို လူနာ၏ လက္ခဏာများ၊ ဆေးဘက်အကျဉ်းအနယ်သမိုင်း၊ သွေးစမ်းသပ်မှု (Blood test) အပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားသပ်သပ်ပြုသည်။ လတ်တလောတွင် ဒင်ဂျီဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်နိုင်သောဆေးမရှိပါ။ သို့ဖြစ်၍ ကုသမှုသည် 支持ကုသမှု (supportive treatment) ရှိသည်။ ရောဂါပြင်းထန်ခြင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးချိန်တွင် မဖြစ်ထွန်းမူကို ထိန်းချုပ်စေရန်အတွက် ပြင်ဆင်ကုသမှုကိုသာ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ထို့ကြောင့် အသွင်အပြင်အလက္ခဏာတိုင်းကို သက်ဆိုင်စွာကုသပေးရသည်။ ဥပမာ -

  - ကိုက်ညီသောရေနွေးအရစ်အပြတ်ဖြည့်စွက်ကုသမှု
  - 合併症များအတွက် ရှာဖွေရုံစောင့်ကြည့်မှု
  - ဆေးတချို့ရွှေ့ရှောင်ရန် - ဥပမာ aspirin (အပ်စပရင်) သို့မဟုတ် သွေးကြေပြဖြစ်စေသော နာကျင်သက်သာဆေးများ (painkillers) မသုံးစေရန်။

 

ဒင်ဂျီဖျားကာကွယ်နည်း...!!

- ကိုယ်ခံအားမြှင့်တင်ရန် သက်တောင့်သက်သာရှိသည့် ကလေးအရွယ် (၉ နှစ်အထက်) မှာ ယခင်က ဒင်ဂျီဖျားခံခံရသူများအား ဒင်ဂျီဖျားကာကွယ်ဆေးကို ၃ ႀကိမ်စီခံစေရန် ထပ်ဆင့်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ရောဂါပြင်းထန်မှုလျှော့ချနိုင်သည်။

- ချွေးပိုးကိုကာကွယ်ရန် - ခြည်ခဏမဖောင်းပြန်နိုင်သော အဝတ်အထည်ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ချွေးပိုးသတ်ဆေးပေါင်းမျိုးစုံသုံးခြင်း၊ အိပ်ရာတွင် ကောင်းမွန်စွာပိတ်ထားသော ချွေးပိုးကာကွန်သည့် ကွန်တပ်ပစ်ခြင်း

- မျိုးပေါက်မှုနေရာများကို ဆုံးရှုံးစေခြင်း - အိမ်တွင်း၊ အိမ်အနီးအနား၌ ရေနေရာများကိုအဖုံးအုပ်ထားခြင်း၊ မဖုံးပိတ်လျှင် တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် ချွေးပိုးဥမတင်နိုင်စေရန် ရေပန်း/ဗူးများ ဖယ်ရှားခြင်း၊ ဆားအိုး/ရေတနိုင်ငံကူးရေချုပ်ဖြင့် ချွေးပိုးကိုစားသက်မွေးငါးများ ထုတ်ချခြင်း ဖြင့် ချွေးပိုးပုံယူမှုနှင့် စားနပ်ရာမသန်တာများဖယ်ရှားခြင်း၊ ရေစိုကောက်နိုင်သော အစွန်းအထင်း (ပုလင်းအဟောင်း၊ သံဗူး) များကို ဖယ်ရှားထားခြင်းမြောက်စွာ သန့်ရှင်းအောင်ပြုလုပ်ခြင်း

- အိမ်၊ ကျောင်းနှင့် မြို့တော်တဝိုက် သန့်ရှင်းမှုဆောင်ရွက်ရန် ပူးပေါင်းပါဝင်အားဖြည့်ခြင်း

 

လတ်တလောတွင် ဒင်ဂျီဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက်နိုင်သောဆေးမရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် ခံနိုင်ရေးနှင့်မွန်အောင်ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း၊ သင့်တော်ဆုံညီကုသရေးဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရမည်။ သို့သော် ဒင်ဂျီဖျားရာသီအတွင်း သင့်ကလေးသည် အဖျားမြင့်နေလျှင် မလွဲတော်မိပါစေနှင့်။ ပြီးစီးထွန်းသည့်အကြောင်းအရာစေအချိန်မီ ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်စစ်ဆေး၍ ခွဲခြားရသည်။ ဆေးဝါးခွဲခြားကြည့်ရန်နှေးနည်းပါက ကလေးမှာ Dengue shock syndrome ဖြစ်နိုင်ပြီး သေဆုံးမှုဆိုးရွားမှုရရှိနိုင်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : Phitsanuvej Phichit ဆေးရုံ

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်ဆို တင်ပြထားပါသည်