အီလက်ထရွန်िक သွေးပေးစက်များ: လေးစားပေးStop smoking တစ်ခုပါလား?

အီ-စီးဂါရက် (E-cigarettes): တစ်စုံတစ်ခုသော ဆေးလိပ်စွန့်ရာအထောက်အကူအရာလား?

 

အခြားသုတေသနများစွာသည် ဗေပ်ပင်း (vaping) သည် ဆေးလိပ်သုံးသူများအတွက် ဆေးလိပ်စွန့်ရာအထောက်အကူအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု ပြသသည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ဘေးကင်းလောလား။ NASEM (National Academies of Science, Engineering and Medicine, USA) မှ အချက်အလက်အရ အီ-စီးဂါရက် သုံးသူ ၁၀ ယောက်အနက် ၈ ယောက်သည် ဆေးလိပ်စွန့်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း အီ-စီးဂါရက်သို့ ထပ်မံစွဲလမ်းလာကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အီ-စီးဂါရက်သည် နီကိုတင်း (nicotine) စွဲလမ်းမှုကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ နီကိုတင်းကို အီ-စီးဂါရက်မှတစ်ဆင့်အစားထိုးသွင်းယူရန်သာဖြစ်သည်။

 

အထူးသဖြင့် ကလေးများနှင့် လူငယ်တွင် အီ-စီးဂါရက် သုံးစွဲသူ အရေအတွက်စွာဖြစ်လာသည်။ အနည်းငယ်သူများတွင် သည်အထူးသဖြင့် ဆေးလိပ်မသုံးဖူးပါသေးဘဲ အီ-စီးဂါရက်ကို စတင်သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ အီ-စီးဂါရက်သည် ဖက်ရှင်လမ်းသစ်လားဟု ဖော်ပြနိုင်ပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်ယူရလွယ်ကူမှုကြောင့်လည်း လူငယ်များအကြား တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် ကလေးနှင့် လူငယ်သို့ ရောင်းချခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည့် ဥပဒေမရှိသဖြင့် အသစ်စက်စက် ဆေးလိပ်သုံးသူ အရေအတွက်စွာတွေ့ရသည်။

 

“ဒေါက်တာ ခွန်တက် ရိတ်ထုံ, အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် အရေးပေါ်စောင့်ရှောက်မှုဆရာဝန် (Respiratory and Critical Care Physician), ဖျားไทย ၂ ဆေးရုံ” မှာ အီ-စီးဂါရက်သည် ဆေးလိပ်စွန့်ရာအတွက် အထောက်အကူဖြစ်သည် သို့မဟုတ် အစားထိုးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည် ဆိုသော ကြော်ငြာများနှင့် သဘောတူမှုမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။ အီ-စီးဂါရက်သည် စကားဝိုင်းဆေးလိပ်ထက် ပိုမိုလုံခြုံကြောင်း အားဖြင့် လေ့လာချက်မရှိပါ။ အီ-စီးဂါရက်ဖြင့် ဆေးလိပ်စွန့်ရန် ကြိုးစားသော လူနာများကို ပါဝင်ပတ်သက်သည့် သုတေသနများအရ လူနာများသည် စွန့်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ အီ-စီးဂါရက်နှင့် စကားဝိုင်းဆေးလိပ်နှစ်မျိုးလုံးကို တပြိုင်နက်အသုံးပြုကြသည်။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် “အီ-စီးဂါရက်သည် စကားဝိုင်းဆေးလိပ်စွန့်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်မည်မဟုတ်ကြောင်း အဓိပ္ပါယ်စ်လုံးမျှသာဖြစ်သည်။”

 

အီ-စီးဂါရက်တွင် နီကိုတင်းမပါဝင်ပါလား၊ သို့မဟုတ် သာမာန်ဆေးလိပ်ထက် နည်းပါသလား?

အကြောင်းအရာအားဖြင့် အီ-စီးဂါရက်တွင် နီကိုတင်းပါဝင်ပြီး သာမာန်ဆေးလိပ်ထက် ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပေါင်းစုအားဖြင့် သုံးစွဲသူများသည် နီကိုတင်းပမာဏ ပိုမိုသုံးယူရသည်။

 

သုတေသနအချက်အလက်အရ အီ-စီးဂါရက်အရည် ၁ မီလီလီတာတွင် နီကိုတင်း ၄၀ မီလီဂရမ်ထိပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် သာမာန်ဆေးလိပ်အထုပ် ၁ မှ ၂ ထုပ်နှင့်တူညီသည်။ ထို့ပြင် သာမာန်ဆေးလိပ်စွန့်ပြီး အီ-စီးဂါရက်သို့ပြောင်းသုံးသော လူနာများသည် အသုံးပြုရလွယ်ကူခြင်းကြောင့် နေ့စဉ်သုံးသပ်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်လာသည်ကိုလည်း သုတေသနတွင် တွေ့ရှိရသည်။

 

အီ-စီးဂါရက်သည် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ဘယ်လို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေသနည်း?

နီကိုတင်းအပြင် အီ-စီးဂါရက်တွင် တောက်ပလောင်ကျွမ်းနိုင်သော ဗပရ်ပရောင်ဓာတုပစ္စည်းများပါဝင်ပြီး တိုက်ရိုက် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ထိခိုက်စေသည်။ စတင်သုံးစွဲချိန်တွင် နှာခေါင်းယားယံခြင်း၊ နှာချေးတောင့်ခြင်းနှင့် လည်ချောင်းယားယံခြင်းတိုသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သုံးစွဲသူအချို့တွင် ပထမသုံးစွဲချိန်တွင်တင် ပြသနာများဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး သက်တောင့်သက်သာ မဖြစ်သော ချောင်းဆိုးခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။

 

အဖျားတည့် Lung impact အနေဖြင့် အီ-စီးဂါရက်သည် ချောင်းလမ်းကြောင်း (bronchi) နှင့် အယ်လ်ဗီအိုလိုင်း (alveoli) တို့၌ တိုက်စားဂုဏ်ရှိသော ဆဲလ်များ၏ လုပ်ငန်းကို ချို့ယွင်းစေသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိအဆုတ်ထဲသို့ မဝင်မီ ရောဂါပိုးကို ပိတ်ဆို့ရန်တာဝန်ယူပါတယ်။ စဲလ်လုံးများချို့ယွင်းမှုက ယင်းလိုင်းကို ပြင်းထန်သော အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါများ ဖြစ်စေပါသည်။ ယင်းသည် ချက်ချင်းပြင်းထန်သော ပနီမိုနီယာ (severe pneumonia) ဖြစ်စေအောင်၊ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းပိတ်ကွယ်မှု (respiratory distress) သို့တောင် ရောက်စေသည်။ မိမိရောဂါသည် ထပ်မံတိုးတက်လာသည်ဆိုပါက Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS) ဖြစ်နိုင်ပြီး သက်တမ်းတိုးစေသည့် Mechanical Ventilation နှင့် အရေးပေါ် ICU စောင့်ကြည့်လို့လိုအပ်နိုင်သည်။ လိုအပ်သည့်အခါ လုပ်ဆောင်ပြီးဖြစ်သော်လည်း ဆုတ်ဖွဲ့လုပ်ငန်းသည် အပြည့်အဝမပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်ပါ။

 

အီ-စီးဂါရက်သုံးစွဲခြင်း၏ ရေရှည်အန္တရာယ်အပေါင်းအသီးသီးသည် ယခင်က ဖြစ်ပေါ်ချိန်တိုသာ မကြာသေးသဖြင့် အားလုံးသိနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။ သို့သော် သာမာန်ဆေးလိပ်ကဲ့သို့ အဆုတ်ကင်ဆာပေါ်ပေါက်မှုသည် ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ နိုင်ငံခြား တိရစ္ဆာန်များအား ပြုလုပ်သည့် ကြာရှည်သုတေသနအရ အီ-စီးဂါရက်အာနိသင်သည် အဆုတ်ကင်ဆာနှင့် အအူဝမ်းအူကင်ဆာကို ဖြစ်စေခြင်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။

 

အီ-စီးဂါရက်သည် ကလေးနှင့် လူငယ်တို့တွင် ဘယ်လိုအန္တရာယ်ရှိသနည်း?

အီ-စီးဂါရက်တွင် နီကိုတင်း အရမ်းများစွာပါဝင်ပြီး ကလေးများသည် ခန္ဓာကိုယ်ဖွံ့ဖြိုးရေး မပြီးစီးသေးသောကြောင့် ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလျော့နည်းစေနိုင်သည်။ ဦးစာမလာမီ အရွယ်စဉ်တွင် ဆေးလိပ်သုံးခြင်းသည် ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လျော့နည်းစေသည်။ သာမာန်ဆေးလိပ်နှင့် အီ-စီးဂါရက် နှစ်ခုလုံးသည် တိုက်ရိုက်အားဖြင့် ကလေး ဦးနှောက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဗပရ်ပစ္စည်းများလည်း အသက်ရှုလမ်းကြောင်းစနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး အနာဂတ်တွင် ရေရှည် သဘာဝဓာတ်မတည်သော ဗိုင်းရပ် (Allergic) ပြသနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

အီ-စီးဂါရက်ကြောင့် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည့် လူနာအုပ်စုများမှာ ဘယ်သူများလဲ?

အမှန်အားဖြင့် အီ-စီးဂါရက်သည် လူအုပ်စုအားလုံးအတွက် ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်ရှိသည်။ သို့သော် အန္တရာယ်အမြင့်ဆုံးအုပ်စုတွင် ရောဂါရပ်များဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (emphysema)၊ ချောင်းလမ်းကြောင်းရောင်ရပါးရပ်ကြာ (chronic bronchitis) နှင့် နာတာရှည် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းပိတ်ကွယ်ရောဂါ (COPD) တို့ပါဝင်သည်။ ယင်းရောဂါများသည် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆဲလ်များသည် ရှာယွင်းမှုရှိပြီး အီ-စီးဂါရက်သုံးတယ်ဆိုရင် လက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာစေသည်။ ဗိုင်းရပ် (allergy) ရှိသော လူနာများအတွက် ယင်းသည် အရောင်တင်ပြသနာ (allergic flare-up) ဖြစ်တတ်သည်။

 

ဆေးလိပ်စွန့်ရာတွင် အကျိုးရှိသောနည်းလမ်းများ

ဆေးလိပ်စွန့်ရာတွင် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ စွန့်လိုက်ရန် အားမာန်ပြင်းပြသနာ ဖြစ်ပါသည်။ မိမိစိတ်အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်စေမည့် လှုပ်ရှားမှုများကို ရှာဖွေရန် လုပ်ဆောင်သည်။ မိမိနေရပ်၊ ပတ် ဝန်းကျင်မှ ဆေးလိပ်သုံးနေရှိသော နေရာများသည် စွန့်ရန်ပိုမိုခက်ခဲစေသည်။ ဆေးလိပ်များကို မကြာခဏသုံးသူများအတွက် ဆရာဝန်ကို တွေ့ဆုံပြောဆိုရန်နှင့် စွန့်ဆေးပညာဆေးဝါးဖြင့် ကုသမှုခံယူရန် အကြံပြုပါသည်။ ထိုသို့ စတင်စွန့်ချိန်တွင် ဂရုတစိုက် အားမာန်သော်လည်း စိတ်ညစ်စရာသော်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : PHAYATHAI 2 Hospital