အစာအိမ်အော်အရေအာင်းပြန်ဂရင်းရောဂါ (Gastroesophageal Reflux Disease - GERD)

GERD (အက်စစ်ခြောက်မှု) ဆိုတာဘာလဲ?

 

Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) ဆိုသည်မှာ အစာအိမ်အက်စစ်သည် အစာအိမ်မြောင်းအတွင်းသို့ နောက်ပြန်စီးဆင်းသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသည်ကြောင့် အစာလောင်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်နာခြင်း၊ အစာပြန်တက်ခြင်းနှင့် အက်စစ်ခြောက်မှု ခန့်မှန်းရသော လက္ခဏာများကြုံတွေ့နိုင်ပါသည်။

 

GERD ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အကြောင်းရင်းများ

 

၁။ Lower Esophageal Sphincter (LES) လုပ်ဆောင်ချက်မပြည့်စုံခြင်း

 

LES သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အစာအိမ်အက်စစ်ကို နောက်ပြန်စီးမလာစေရန် တားဆီးပေးသည်။ GERD ရှိသူများတွင် sphincter သည် အားငယ်သွားခြင်း သို့မဟုတ် မကြာခဏ လျော့နည်းပွင့်သောအခြေအနေနှင့်ကြုံတွေ့နိုင်သည်။

 

ဖြစ်စေသောအကြောင်းရင်းများမှာ:

๐ အရက်သောက်သုံးခြင်း

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

๐ ဆေးတချို့သုံးစွဲမှု (ဥပမာ - သက်ရောက်မှုရှိသော သက်တောင့်သက်သာပေးဆေးများ)

 

၂။ Esophageal Motility Disorders

 

အစာအိမ်မြောင်း တည်နေရာရွေ့လျားမှုမမှန်ခြင်းသည် အစာဖြတ်သွားမှုနှေးကွေးစေရန်၊ သို့မဟုတ် အက်စစ်ကို အစာအိမ်မြောင်းသို့ နေရာလွန်အောင်ထားစေနိုင်သည်။

 

 

၃။ Delayed Gastric Emptying

 

အစာအိမ် ဖျောက်ပစ်ခြင်းနှေးကွေးသောအခါ အစာအိမ်တွင် အစာထပ်နေသည်မှာ အက်စစ်ခြောက်မှု အန္တရာယ် တိုးလာစေနိုင်သည်။

 

ဖြစ်စေသောအသားအစားများမှာ:

๐ အဆီများသောဟင်းလျာများ

๐ ခေါက်လက်ဆု

 

ဘယ်သူတွေလာ၍ အန္တရာယ်များသလဲ?

 

GERD သည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်နိုင်ပြီး အောက်ပါအခြေအနေများတွင် အန္တရာယ်ပိုများသည်-

๐ ကိုယ်အလေးချိန်လွန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဗီဇ

๐ အရက်သောက်သုံးခြင်း

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

๐ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း

๐ Scleroderma

๐ Diabetes

๐ ဆေးတချို့သုံးစွဲခြင်း (ဥပမာ – Theophylline)

 

GERD ၏ သာမန်လက္ခဏာများ

 

သင့်လျော်သောလက္ခဏာများ:

๐ အထက်ဘက်လည်ပိုင်းရော်ပြင်းလောင်ခြင်း (အစာလောင်ခြင်း) ရင်ဘတ် သို့လည်းကောင်း လည်ချောင်းသို့လည်းကောင်း ပြန့်နှံ့လာခြင်း

๐ ချဉ်သီးသီး သော်လည်း ခါးနီသောအစာပြန်တက်ခြင်း

๐ လူအစာစားပြီးနောက်တွင် လက္ခဏာပိုဆိုးလာခြင်း

 

ပုံမှန်မဟုတ်သည့် သို့မဟုတ် Extra-Esophageal လက္ခဏာများ:

๐ ရင်ဘတ်နာခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ကွဲသည့် အာရုံခံသောခံစားမှု

๐ ရင့်သံသက်သဘင်ရှိသော ချောင်းဆိုးနာခြင်း သို့မဟုတ် Asthma-နှင့် သံသရာတူသောလက္ခဏာများ

๐ ENT ပတ်သက်သော လက္ခဏာများကဲ့သို့-

๐ အသံပျားခြင်း

๐ မကြာခဏ လည်ချောင်းနာခြင်း

๐ လည်ချောင်းတွင် မှုတ်ချေးရှိနေသည့်ခံစားချက်

๐ Laryngitis

๐ နားနာခြင်း

๐ Sinusitis

 

သတိပြုရမည့်အချက်များ (ဆရာဝန်ထံတွင် အမြန်ဆုံးသွားရောက်စစ်ဆေးရန်)

 

အောက်ပါလက္ခဏာများတစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါက ဆေးဘက်စစ်ဆေးမှု (ဥပမာ—အထက် GI endoscopy) ခေတ်လျင်စတင်ရယူပါ–

๐ လိုက်စားချိန်၍ နာသည်

๐ အစာမျှင်တက်လျှင် အစာမကျသည်သည်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အစာပိတ်ခြင်းခံစားရခြင်း

๐ မကြာခဏ အန်ခြင်း

๐ သွေးအန်ခြင်း

๐ သံသယရှိသော သံဒါးချို့တဲ့မှုကျရောက်ခြင်း

๐ မရှင်းလင်းသော ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ကျခြင်း

๐ ကိုယ်အပူချိန် တက်ခြင်း

 

GERD စီမံခန့်ခွဲရန် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြုပြင်မှုများ

 

๐ အိပ်ရာအဗျိုင်းကို ~15 စင်တီမီတာမြှင့်တင်ပါ

๐ ဘယ်ဘက်သီးတောင်းအနားဖြင့်အိပ်ပါ

๐ အဆီများသောအစားအစာရှောင်ပါ

๐ အရောင်စေသော အစားအစာများကဲ့သို့–

๐ ကိုဖီ

๐ ခေါက်လက်ဆု

๐ အက်စစ်ပါဝင်သောအစားအစာများ

๐ အရက်

๐ အပြွန်သောက်စွဲဖျော်ရည်များ

๐ ခရမ်းခေါင်းသီးအခြေခံ သို့မဟုတ် ဟင်နိုဆီးပါအသားအစာများ

๐ အစာစားပြီးနောက် ၃ နာရီအတွင်း အိပ်ရန်လှပ်မနေပါနှင့်

๐ အစာများများ စားခြင်းရှောင်ပါ

๐ ညနေပိုင်းအစာစားခြင်း မလုပ်ပါနှင့်

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း ရပ်ပါ

๐ ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ပါ (ဝပြီးသားလူများအတွက်)

 

ရှောင်ကြဉ်သင့်သည့် ဆေးဝါးများ (ဖြစ်နိုင်လျင်)

 

๐ Anticholinergics

๐ Theophylline

๐ Tricyclic antidepressants

๐ Calcium channel blockers

๐ Beta-adrenergic agonists

๐ Alendronate

 

GERD ၏ စိုးရိမ်ရသော ပြသနာများ

 

๐ အစာအိမ်မြောင်းတွင် မကြာခဏ အနာဖြစ်ခြင်းနှင့် လုံးခြင်း/ကျစ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ခြင်း

๐ Barrett’s Esophagus (ကင်ဆာမဖြစ်မီအခြေအနေ)

๐ Esophageal Cancer

 

ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများ

 

၁။ ဆေးဝါးကုသမှု (၄-၈ ပတ်):

๐ H2 receptor antagonists (H2RA)

๐ Proton pump inhibitors (PPI)

๐ Potassium-competitive acid blockers (P-CAB)

 

၂။ ခြေရာခံခွဲစွဲကုသမှု

အလွန်ပြင်းထန်သောအခြေအနေများ သို့မဟုတ် ဆေးဝါးနဲ့မထိရောက်သောအခါ အသုံးပြုသည်။

 

နိဂုံးချုပ်

 

GERD သည် လူအများကြား တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း စိတ်ပူစရာမလိုသည့် ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ စောစောသိရှိခြင်း၊ သင့်တော်သောကုသမှုနှင့် လူနေမှုပုံစံပြုပြင်ခြင်းသည် ပြသနာအမျိုးမျိုးကိုကာကွယ်နိုင်ပြီး လူ၏အသက်အရည်အသွေး အားကောင်းနိုင်စေသည်။ ဆက်လက်ပြီး ဖြစ်နေလျှင် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများရှိပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု ချက်ချင်း တက်ရောက်ပါ။

 

မေးလေ့မေးထ (FAQ, SEO Boost)

 

Q: GERD အန္တရာယ်ပေးနိုင်လား?
A: ကုသမှု မရှိရင် GERD သည် Barrett’s esophagus သို့မဟုတ် esophageal cancer ကဲ့သို့ ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော ပြသနာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

 

Q: GERD အမြဲကြောင်း လုံးဝသက်သာနိုင်မလား?
A: GERD ကို လူနေမှုပုံစံများပြုပြင်ခြင်းနှင့် ဆေးဝါးဖြင့် ထိန်းနိုင်ပေမယ့် အချို့ကိစ္စများတွင် ရေရှည်ထိန်းသိမ်းမှု လိုအပ်နိုင်သည်။

 

Q: GERD ရှိသူများ မစားသင့်သော အစားအစာများ ဘာတွေရှိသလဲ?
A: အဆီများသောဟင်းလျာများ၊ ကိုဖီ၊ ခေါက်လက်ဆု၊ အရက်၊ အက်စစ်နှင့် ဟင်းခါးစပ်များ ရှောင်ကြဉ်ပါ။

 

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : Bangkok Hospital Phuket
**ArokaGO Content Team မှ ပြန်လည်ဘာသာပြန်ရေးသားထားသည်