အကွာအဝေးရှိသော ဆံပင်ကျက်ရောဂါ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် ဒေသစဉ်ဆံပင်ကျက်ရောဂါဖြစ်လျှင်

အကွက်အကွက်အလယ်ရေရှည်သော ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်နေရာထဲ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်းသွားရောက် တွေ့ဆုံပါ။

 

Alopecia Areata သည် ဆံပင်ကျွတ်မှုသည် တစ်နေရာ သို့မဟုတ် နေရာအများအပြားတွင် အဝိုင်းပုံစံဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆေးဘက်ပညာအရ ဤအခြေအနေကို Alopecia Areata ဟု ခေါ်သည်။ ဟုန်းလူမျိုး နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ အသက် ၂၀ မှ ၄၀ အတွင်းတွင် ပိုများသည်။ ဤမျိုးဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၏ 原因မှာ ကိုယ်ခံအားစနစ် ချို့ယွင်းမှုကြောင့်သောကြောင့် ဆံရစ်အဖုဆဲလ် (hair follicle) များကို သက်မဲ့လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာသည် မီးယစ်ခြင်းမရှိဘဲ ဆံပင်ပေါက်ခြင်းကို တားမြစ်စေသည်။

 

ဤအခြေအနေသို့ ဆောင်ကြဉ်းမှုရှိစေသော အကြောင်းအရာများတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ မိသားစုမှတ်တမ်းနှင့် အနားမလုံလောက်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော် လူအများစုသည် ဤကျွတ်မှုကို မှိန်းနာခြင်း သို့မဟုတ် ဦးရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု မှားယွင်းယုံကြည်နေကြသည်။ ပြည့်စုံသောအဖြေမဟုတ်ပါ! Alopecia Areata သည် တစ်နေရာသေးသေးတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ပြီး တဖြည်းဖြည်းဖြစ်၍ အကြီးအက် (diffuse pattern) ဖြင့် ပြန့်နှံ့နိုင်ပြီး ဦးခေါင်းပေါ်မှ ဆံပင်အားလုံးကျွတ်သွားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် မျက်ခုံး၊ မျက်တောင်၊ မမြီးတောင့်မြီးချောင်း hair (beard) တို့တွင်လည်း သက်သာမြင့်၍ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လူမည်း၊ အမျိုးသမီးနှစ်မျိုးစလုံးတွင် ဖြစ်နိုင်သည်။

 

Alopecia Areata အတွက် ကုသမှု

 

Alopecia Areata ‌အတွက် ကုသမှုမှာ ဆံပင်အသစ်များ ပြန်ပေါက်ခြင်းကို မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဆေးတက်ကုသခြင်းသည် အကောင်းဆုံးရလဒ်ရရှိနိုင်ပေမယ့် ဆံပင်ပြန်ဖြစ်လာသည်အထိ ဆက်လက်အသုံးပြုသင့်သည်။ သက်သာသွားသည်ထက်မလွန်ခင် ဆေးသုံးခြင်းရပ်မိလျှင် ဆံပင်အသစ်များ ပြန်ချော်ကျွတ်နိုင်သည်။ အများဆုံးအသုံးပြုသော ဆေးဝါးသုံးမျိုးမှာ—

 

၁။ Corticosteroids သည် ပိုမိုနိမ့်ကျတဲ့ရောင်ရမ်းခြင်းကို တားဆီးပေးနိုင်ပြီး ကိုယ်ခံစနစ်တုံ့ပြန်မှုကိုလည်း ချုပ်လှုပ်ပေးသည်။ ဦးရေပြားပေါ်လိမ်းနိုင်သည့် topical, ပါးစပ်ဖြင့် သောက်သုံးနိုင်သည့် oral, နေရာတိုင်းထဲသို့ ချည်စာ injections များ နှင့် အသုံးပြုကြသည်။ Injection များကို ဆံပင်ကျွတ်နေသော အနေအထားတွင် အရေပြားအောက်တွင်ကျွေးသွင်းကြသည်။ အသုံးများသော corticosteroids တွင် topical သို့မဟုတ် injection ဖြင့် Clobetasol သို့မဟုတ် Fluocinonide ပါဝင်သည်။ Injection များအား ဦးရေပြား၊ မျက်ခုံး၊ မမြီးတောင့်ရာအနည်းငယ်အသုံးပြုရာ မြောက်အပတ် ၃-၆ နာရီခွဲအတွင်း ထပ်မံကျွေးသွင်းကြသည်။ မဖြစ်ခင်အစောပိုင်းမှာ အနားသတ်သောနေရာများသို့ corticosteroids လိမ်းသုံးပေးကြသည်။ သို့သော် topical alone သုံးလျှင် ဦးရေပြားမှ ဆံရစ်အဖုသို့ စိမ့်ဝင်မှုအနည်းကြောင့် သက်သာမှုနည်းနိုင်သည်။ ဆက်တိုက်တစ်လ (၁) ခန့် ထိုးသုံးပါကရလဒ်မြင်နိုင်သည်။ Oral corticosteroids သည် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းကို ထိထိရောက်ရောက်လျော့ပါးစေနိုင်သော်လည်း ထိရောက်မှု တာဝန်မြင့်မှုကြောင့် ရောဂါတည်တည်နဲ့နေသေးရင် မကြာခဏသုံးလာလျှင် အနုတ်လက္ခဏာများ ဖြစ်ထွက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အပြားကျယ်ကျယ် အသက်ပေါ်ကျွတ်နေခြင်း၊ ကိုယ်အဝတ်တော် hair ရှိမှုတွင် သို့မဟုတ် topical ကိုပထမဆုံးတွဲသုံးသည့်အခါ oral corticosteroids ကို သုံးတတ်သည်။

၂။ Topical minoxidil 5% solution သည် ကုသမှုစတင်သည့် ၆-၁၂ လအတွင်း ဆံပင်အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ Minoxidil ၅% ဖြေလိမ်းခြင်းကို မနက်ဖြန်နှင့် နေ့လယ်အိပ်ခန်းဝင်ခင်အချိန်နှစ်ကြိမ် ဆံပင်နှင့် ဦးရေပြားလုံးခြောက်ပြီးနောက် လိမ်းပါ။ ဆံပင်အသစ်လိုချင်တဲ့ နေရာတိုင်းမှာ ဆောင်းပါးသွားစေပါ။ မမြီးတောင့်၊ မမြီးချောင်း နှင့် မျက်ခုံးတွေမှာပါ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဤဆေးသည် ကလေးနှင့် မိန်းမသား နှစ်လူမျိုးစလုံးအတွက် သင့်တော်သည်။ ဆက်တိုက်သုံးတဲ့ အပတ် ၃ လခန့်အပြီး ဆံပင်အသစ်ပေါက်တာ မြင်နိုင်သည်။ အသစ်ပေါက်မှုနည်းပါးလျှင် အသာမြှင့်နိုင်သည် (၅% မှ ၁၀% ထပ်တိုးပါ)။ 

 

၃။ Anthralin သည် ရေဆောင် tar (coal tar) ကုန်ကြမ်းပြု သူရဲတိုင်း၏မူရင်း ကုန်ကြမ်းလုပြီး၊ အရေပြားအတွက် ကိုယ်ခံစနစ်လှုပ်ရှားမှုကို ပြောင်းလဲပေးသည်။ ထိခိုက်ရာလိမ်းပြီး ၂၀ - ၆၀ မိနစ်ခန့်ထားပြီးနောက် သန့်ရှင်းသောရေဖြင့် လေ့လာသန့်စင်ပါ။ ဦးရေပြားလိမ်းထားသောအရောင်မှီထားမှုပြီးလျှင် အသားအရောင်မှိန်နိုင်သဖြင့် စိုးရိမ်မရပါ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် Alopecia Areata ကို ဆေးအမျိုးမျိုး တွဲပါလျှင်လည်း ကုသနိုင်သည်။

 

Alopecia Areata သည် ပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေပါရှိသူ လူနာ ၇၃၆ ဦးအပေါ် လေ့လာချက်တွင် ၅ နှစ်အတွင်း လူနာ၏ ၉၀% မှာ ပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ကျော်လွန်ခဲ့ကြသည်။ ဤပုံစံကျွတ်မှုကို မကျွန်းတောလုပ်စေသော အကြောင်းအရာများသည် လူနာ (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းတွင် တွေ့ရှိရသည် —

 

၁။ ရောဂါ သို့မဟုတ် ကိုယ်အပူတက်ခြင်း

၂။ ဆေးဝါးအချို့

၃။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း

၄။ အန္တရာယ်တစ်ခု တာယောင်မှု အန္တရာယ်မှ ဆုံးရှုံးမှု

၅။ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် ဘဝအပြောင်းအလဲကြီး မက်မောတ်ထိုးသောအိပ်မက် လုပ်ခြင်း

 

Alopecia Areata နှင့်သက်ဆိုင်သော ရောဂါများ

 

၁။ Atopic dermatitis သည် လူနာ (၉-၂၆)% တွင် တွေ့ရသည်။ ရှိနေပါက အနာဂတ်အနုတ်ဖြစ်率 တိုးမြင့်တတ်သည်။

၂။ Vitiligo သည် လူနာ (၁.၈-၃)% တွင် တွေ့ရသည်။

၃။ သိုင်းရွိုက်ရောဂါ (thyroid disease) သည် (၀.၈၅ - ၁၄.၇)% တွင် တွေ့ရသည်။

၄။ Collagen-vascular diseases များသည် (၀.၆ - ၂)% တွင် တွေ့ရှိရသည်။

၅။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရောဂါများ (ဝမ်းနည်းရောဂါ၊ ကြောက်ရွံ့မှုဝေဒနာပြဿနာများ) တွေ့ရမှုမှာ (၁၇-၂၂)% ဖြစ်သည်။

 

“တစ်နေရာထဲ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း” အတွက်ကုသနည်းများ ကွဲပြားပုံ :

 

๐ အများဆုံးကုသမှုအား corticosteroids ကို topical, oral သို့မဟုတ် injection နည်းဖြင့် အပျောက်ပိုင်းတွင် အသုံးပြုသည်။ ဆံပင်အသစ်ပေါက်မှုကိုကုသသော လူနာ ၉၀% ခန့်မှာ ၄-၆ ပတ်အတွင်း ဆံပင်ပေါက်ပြီး ရလဒ်သည် ၃ လခန့်တည်တံ့သည်။

 

๐ Topical minoxidil ၅% ဖြင့် သော concentration ကို တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ်ကျွတ်နေသော နေရာတွင် မိနစ် ၁၂ ပတ်ခန့် သုံးရပေမယ့် ဆက်တိုက် အသုံးပြုရန်လိုသည်။ ထိရောက်မှုသည် ၈-၄၅% ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ဆိုးကျိုးအနည်းအကြောင်းမှာ မလိုလားသော ဆံပင်ပေါက်ခြင်း (၅% ဝန်းကျင်) နောက်တစ်ခုမှာ မအပူလောင်ခြင်း (၇% ဝန်းကျင်) ဖြစ်သည်။

 

๐ Topical immunotherapy သည် ထိရောက်မှု ၃၀-၅၀% ရှိပေမယ့် မူလရလဒ် ထွက်သာရယူရန် ၁၂ လခန့် စောင့်ရသော်လည်း ပြန်ဖြစ်နှုန်းသည် ၆၃% ဖြစ်သည်။

 

๐ ထပ်မံသောကုသနည်းများတွင် PUVA ပေးကြည့်ခြင်း၊ oral သို့မဟုတ် injectable chemotherapy တို့ ပါဝင်သည်။ ဆရာဝန်သည် ဆိုးကျိုးအနည်းဆုံးပြီး ထိရောက်ဆုံးနည်းကို ရွေးချယ်ပေးပါမည်။

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : PHAYATHAI 1 ဆေးရုံ

**ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် စုစည်းတင်ပြခြင်း - ArokaGO Content Team