လေ့ကျင့်ရင်း ကျောပင်စိတ်မကြည့်မိဘူးလား ဆိုတဲ့အခါ နှလုံးပိတ် လုပ်ရပ်မညီမညွှတ်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါသလား။

နှလုံးသည် ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ အဓိကအင်ဂျင်ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သည့် အင်္ဂါအရေးကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၄ နာရီအမြဲတမ်း သွေးကို ပိုက်ဆံပေး ဆောင်ရွက်ကာ ခန္ဓာအထွာအသားအစိတ် အစိတ်အပိုင်းများအား အာဟာရပေးရာတွင် အဓိက ကူညီပေးသည်။ ကျွန်ုပ်များအားကစားစဉ်တွင် တည်းဖြတ်သော ခန္ဓာကိုယ်၏ လိုအပ်သော စွမ်းအင်တိုးမြှင့်ခြင်းအား ဖြည့်ဆည်းရန်နှလုံးသည် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ အားကစားစဉ်တွင် နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်လာသည့်အခါမှာ ယေဘုယျ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ တခါတရံအားကစားသူများသည် နှလုံးခုန်များခြင်း၊ ထင်းထင်းကျယ်ကျယ် တင်ထွေးထွေး ခံစားရခြင်း၊ မြန်မြန် နှလုံးခုန်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သော နှလုံးခုန်အဆက်အမြဲရှိခြင်းတို့ကို ခံစားကြသည်။ ထိုကြောင့် “ဒါဟာ နှလုံးရောဂါအချက်အပြနေပါသလား” ဟု စိုးရိမ်မှုတင်ပါလိမ့်မည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် အားကစားစဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော Arrhythmia ၏ အကြောင်းရင်း၊ အန္တရာယ်ရှိမရှိနှင့် ဘယ်လို ကာကွယ်လမ်းများရှိသည်ကို ရှင်းပြပေးသွားပါမည်။

 

Arrhythmia ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ?

လူ့နှလုံးတွင် ပါဝင်သော အတွင်းပိုင်းလျှပ်စစ်စနစ်သည် နှလုံးကြွက်သား၏ လှုပ်ရှားမှုအသံအတိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။ Arrhythmia ဆိုသည်မှာ ဤလျှပ်စစ်စနစ်မှားယွင်း၍ နှလုံးခုန်ပုံမှန်မဟုတ်၊ မြန်လိုက်နှေးလိုက် သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သော တိကျမှုမရှိဘဲ နှလုံးခုန်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလက္ခဏာများသည် အချို့ခဏရာ အခါ့အခါ ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ အတိုးအတက် ဆက်တိုက်ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုသည်ရောဂါ၏ အစွဲပြုပြီး နောက်ခံအကြောင်းရင်းပေါ်မူတည်၍ ဖြစ်သည်။

 

အားကစားစဉ်အတွင်း Arrhythmia မဖြစ်ပေါ်သလား?

ယေဘုယျအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ် အားအသုံးပြုသောအခါ၊ နှလုံးသည် သဘာဝအတိုင်း နှလုံးခုန်နှုန်းမြှင့်ပေးသည်။ သို့သော် တချို့ခုံ၌ နှလုံးသည် တုန့်ပြန်မှုတောက်လွှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်စနစ်မမှန်မကန်ပြီး Arrhythmia ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အသုံးများသော အကြောင်းရင်းများမှာ -

     ๐ ခန္ဓာကိုယ်အဆင်သင့်မရှိသေးသောအခါ အားကစားကိုလွန်လွန်ဆွဲဆန်ဆန် ပြုလုပ်ခြင်း

     ๐ ရေချိုင့်ခြင်း သို့မဟုတ် Electrolyte ပြောင်းလဲမှု (ဥပမာ - ဆော်ဒီယမ် သို့မဟုတ် ပိုတက်ဆီယမ်ချို့တာခြင်း)

     ๐ အိပ်စက်အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် အနားမလုံလောက်ခြင်း

     ๐ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိတ်လှုပ်ရှားမှုများခြင်း

     ๐ Caffeine သုံးခြင်း သို့မဟုတ် Energy Drink အနေနဲ့ သောက်သုံးခြင်း

     ๐ ပုစွန်မြစ်နှလုံးရောဂါလိုမျိုး မူရင်းနှလုံးဆိုင်ရာရောဂါများ (Cardiomyopathy, Ischemic Heart Disease, Valvular Heart Disease)

 

မမှန်မကန် နှလုံးခုန်တာကြောင့် စိုးရိမ်ရမ်းသလား?

Arrhythmia သည် တစ်ချိန်တာတိုအတွင်းပေါ်လာပြီး အခြားလက္ခဏာများ (လျော့နည်းမြန်မာ၊ မူးမိခြင်း၊ ရင်တက်ခြင်း) မပါဘဲ ဖြစ်ပါက ယေဘုယျအားဖြင့် ထိခိုက်မှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အောက်ဖော်ပြပါနောက်ထပ်အချက်အပြများရှိပါက နှလုံးရောဂါအချက်ပြနှင့် သက်ဆိုင်သော အသေးစိတ်စစ်ဆေးမှုအတွက် ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း တိုင်ကြားသင့်သည် -

     ๐ အလေးမပါဘဲအားကစားစဉ်မှတင် ထင်းထင်းကျယ် ကျယ်နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း

     ๐ အားကစားပမာဏနှင့် မမျှသော ထူးခြားစွာ မောပန်းခြင်း

     ๐ မူးမိခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း သို့မဟုတ် သတိပျောက်ခြင်း

     ๐ ရင်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ကြပ်ခြင်း

     ๐ အသက်ရှုမဝခြင်း

     ๐ အနည်းငယ်သာ သတိပျောက်သွားခြင်း

 

ဆရာဝန်လည်အပ်သည့်အခါ ဘယ်စမ်းသပ်မှုများ လုပ်သင့်သလဲ?

အားကစားသုံးရာတွင် Arrhythmia လက္ခဏာ့ခံစားရသူများအတွက် နှလုံးစစ်ဆေးမှုများသည် အောက်ပါတို့ဖြစ်နိုင်သည် -

     ๐ Electrocardiogram (EKG)  - နှလုံး၏ လျှပ်စစ်လုပ်ဆောင်မှုပုံမှန်မရှိမှု စစ်ဆေးရန်

     ๐ Exercise Stress Test (EST)  - အသုံးပြုရောနှလုံးတုံ့ပြန်မှုစစ်ဆေးရန်

     ๐ 24-48 နာရီ Holter Monitor  - တခါတရံ ဖြစ်ပေါ်သော Arrhythmia လက္ခဏာများအတွက်

     ๐ သွေးစမ်းသပ်မှု  - Electrolyte အခြေအနေ သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြားအကြောင်းရင်းများစစ်ဆေးရန်

 

အားကစားစဉ်အတွင်း Arrhythmia ကို ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်သလဲ?

Arrhythmia အချို့အား ၁၀၀% ကာကွယ်လို့ မရနိုင်ပေမယ့် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်စေရေးအားဖြင့် အန္တရာယ်လျော့ပါးစေနိုင်သည် -

     ๐ ကိုယ်ခံအားနှင့် ကိုက်ညီသည်အောင် သင့်တော်သည့်အားကစားများပြုလုပ်ပါ၊ တဖြည်းဖြည်း အားကစား ဖြစ်တော်မူရန် အဆင့်ဆင့်တိုးမြှင့်ပါ

     ๐ ရေဆာဆုံးမှုမရှိအောင် ရေနှော်ပါ၊ အထူးသဖြင့် အချိန်ကြာမျှသောအားကစား သို့မဟုတ် ပူနွေးသောရာသီဥတုချိန်တွင်

     ๐ အားကစားမလုပ်မီ Caffeine ဖယ်ရှားပါ

     ๐ အားနားခြင်းလုံလောက်စွာရရှိစေပါ၊ စိတ်ဖိစီးမှုလျော့ပါးစေပါ

     ๐ နှလုံးရောဂါသမိုင်းရှိသူများ၊ ဆီးချို သို့မဟုတ် သွေးပေါင်မြင့်သည့် လူနာများသည် နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပါ

 

အားကစားစဉ်တွင် Arrhythmia ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ခဏတာမောခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်လွန်လွန်လုပ်ခြင်းကြောင့်သာမက ဝှက်ထားသော နှလုံးရောဂါလက္ခဏာတစ်ခုပဲဖြစ်နိုင်သည်။ ထူးခြားသော လက္ခဏာများ (Palpitation, ရင်ကြပ်ခြင်း, မနည်းမလာသော မောပန်းမှု) များစွာကို အံ့ဩလှည့်ကြည့်နှင့် အထူးကုဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းတိုင်ကြားရန် ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်သင့်သည်။ အားကစားသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိသင့်ပြီး အန္တရာယ် မရှိသင့်ပါ။ ကိုယ်ခန္ဓာအခြေအနေနှင့် လုံခြုံမှုစိတ်ဥာဏ်မရှိလျှင် Phyathai Nawamin ဆေးရုံကြီးသည် နှလုံးအထူးကုအသင်းနှင့် မှတ်တမ်းစနစ်စီမံခန့်ခွဲမှုကိရိယာများဖြင့် သင်အားကစားပြန်လည် ယုံကြည်စွာလုပ်နိုင်စေရန် တာဝန်ယူစောင့်ရှောက်ပေးနေပါပြီ။ သငျ့ဖျောပွားမှုအတွက် စတင်စစ်ဆေးခြင်းမှစ၍ အပြည့်အဝကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်စေလိုက်ပါ။

 

ရင်းမြစ်: Phyathai Nawamin International Hospital