အိုစတီယိုပိုရိုစစ်၏ ဆေးဝါးကုသမှုနှင့် အခြေအနေစောင့်ကြည့်ခြင်း

အရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါ၏ ဆေးဝါးကုသမှုနှင့် မော်နီတာလုပ်ခြင်း

 

အရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါအတွက် ဆေးဝါးရွေးချယ်မှုတွင် လုပ်ငန်းသက်ရောက်မှု механစ်မှု, အရိုးသိပ်သည်းဆနှုန်းတိုးတက်စေမှု, အဖိုက်ချိုးပျက်မှုလျှော့ချရေးအထိရောက်မှု, ဆေးသုံးရန်မသင့်တော်မှုများနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတို့ကို ထည့်သွင်းစဥ်းစားသင့်သည်။ ကုသမှုသည် တစ်ဦးချင်းစီအခြေအနေအရ ချိန်ညှိပေးသင့်သည် (individualized therapy)။

 

ကုသမှုရည်ရွယ်ချက်များ

 

๐​ အဖိုက်ချိုးပျက်မှုလျှော့ချရန်

๐ အရိုးပျောက်ပျက်မှုကို ဖြည်းဖြည်းနဲ့ ရပ်တန့်ကြောင်းတားဆီးရန်

๐​ ချိုးပျက်မှုကြောင့် ထားသော နာကျင်မှု သက်သာရေး

๐ မသန်စွမ်းမှု လျှော့ချရေး

๐ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အရည်အသွေးတိုးတက်မြင့်မားရေး

 

ကုသရန်ညွှန်းချက်များ

 

အဖိုက်ချိုးပျက်မှုအန္တရာယ်မြင့်သော မိန်းမများ (သက်ကြီးမိခင်ရုပ်ပြန်လည်မှုကုန်ပြီးနောက်) နှင့် အမျိုးသားများ (အသက်≥၅၀) တွင် အောက်ပါအနက်မှတစ်ခုခုရှိသည့်အခါ ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူသင့်သည်။

๐ ချိုးပျက်မှုဖြစ်ဖူးသော အညိုအရိုး (vertebral) သို့မဟုတ် တင်ဟန်အရိုး (hip)ရှိမှု

๐ ဆီးမီးသို့မဟုတ် တင်ဟန် BMD T-score ≤ -2.5 ရှိခြင်း

๐ T-score -1.0 နှင့် -2.5 အကြားရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် FRAX ဖြင့် ၁၀နှစ်အတွင်း တင်ဟန်ဖိုက်ချိုးပျက်မှုအန္တရာယ် ≥3% ဖြစ်ပါက

๐​ T-score -1.0 နှင့် -2.5 အကြားနှင့် အခြားသော အသားနူးရိုး (humerus), အူရိုး (pelvis), လက်မှာချိုးခြင်း (wrist) တို့ကဲ့သို့သော အရိုးချိုး၏ အခြားနေရာတွင် fragility fracture ဖြစ်ကိုယ့်ရှိခြင်း

 

အရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါအတွက် ဆေးဝါးအမျိုးအစားများ

 

၁။ Antiresorptive Agents

 

ဤဆေးဝါးများသည် အရိုးပျက်ခြင်းကို တားဆီးရန် အဓိကသုံးသည်။ ထဲတွင်ပါဝင်သည်မှာ-

๐ Estrogen

๐ SERMs

๐ Bisphosphonates

๐​ Denosumab

 

၂။ အရိုးတည်ဆောက်အေးဂျင့်များ (Bone-Forming Agents)

 

ယင်းဆေးဝါးများသည် အရိုးပေါက်ဖွဲ့ (anabolic effect) ဖြစ်စေသည်။ ပါဝင်သည်မှာ-

๐ Teriparatide

๐ Abaloparatide

 

၃။ Dual-Action Agents

 

ဤဆေးများသည် အရိုးပျက်ခြင်းတားဆီးမှုနှင့် အသစ်တည်ဆောက်ခြင်းနှစ်မျိုးလည်းရှိသည်။

๐ Calcium, vitamin D analogs, vitamin K2 (အဓိကအားဖြင့် antiresorptive)

๐ Romosozumab (အသစ်သည့် “decoupling agent” တစ်ခု — အရိုးတည်ဆောက်ခြင်းလည်းတိုးပြီး ပျက်ခြင်းလျှော့)

 

 

ပေါင်းစပ်နည်းလမ်း

 

ဆေးဝါးကုသမှုမှာ ဆေးမဟုတ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် တကွ ဆက်လက်လေ့လာသုံးစွဲသင့်သည်။ ဥပမာ-

๐ နေ့စဉ်အထွေထွေစရိုက်အပြောင်းအလဲ (lifestyle modification)

๐ ကယ်လ်စီယံ, ဗီတမင် D နဲ့ ပရိုတိန်း လုံလောက်စွာ စားသုံးခြင်း

๐ တက်ကြွလှုပ်ရှားသည့် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း

๐ ဖွာကျခြင်းကာကွယ်ရေး

 

အရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်း

 

๐ ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဗီတာမင် D လုံလောက်စွာ ယူသုံးခြင်း

๐ နေ့စဉ်လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ပါ (အလေးချိန်ဖြင့်သယ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ကြွေးမောင်းအားပြုလုပ်ခြင်း)

๐ ကိုယ်အလေးချိန်ကျန်းမာမှု (BMI 20-23 kg/m²) ထိန်းသိမ်းပါ

๐ ​ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် အရက် သို့မဟုတ် ကဖိန်း အလွန်အကျွံယူသုံးခြင်း ရှောင်ပါ

๐ ဒုတိယအရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါဖြစ်စေသည့် နောက်ခံရောဂါများကို ထိန်းကျောင်းပါ

 

ကုသမှုအခြေအနေ မော်နီတာလုပ်ခြင်း

๐ Bone Mineral Density (BMD) ကို DXA ဖြင့် (တင်ဟန်နှင့် ဆီးမီး) တစ်နှစ်မှ နှစ်နှစ်ခန့်တိုင်းတိုင်း၊ တစ်ကြိမ်စာတိုင်းတိုင်းတိုင်း

๐ ကုသမှုခဲ့သည့် ၃-၆ လအကြာတွင် အာရုံစူးတွဲခွဲခြားရန် အရိုးပျက်ခြင်းပြုခြင်းဆိုင်ရာ ဓာတုစမ်းသပ်မှု (Bone turnover markers; သွေးနမူနာ) များဆောင်ရွက်ခြင်း

 

သတ်မှတ်ချက်

 

အရိုးအနှစ်ပျောက်ရောဂါကို ထိရောက်စွာတားဆီးရန် individualized drug therapy (တစ်ဦးချင်းကို လိုက်နာသင့်သော ဆေးဝါးကုသမှု)၊ Lebensstilကို ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ပုံမှန် မော်နီတာ လုပ်ခြင်းတို့ကို ထပ်တူ ပြုစုသင့်သည်- ဒါမှသာ အရိုးကျန်းမာရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာနိုင်ပြီး အဖိုက်ချိုးပျက်မှု စျေးနှုန်းလည်း လျှော့နိမ့်စေပါသည်။

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : Dr. Tanawat Amphansap

**ဘာသာပြန်ရေးနှင့် စုစည်းမှုပြုသည် - ArokaGO Content Team