ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ကို နားလည်ခြင်း- ၎င်းက ဘာလဲ?

Hantavirus သည် Hantaviridae မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော RNA virus တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကြွက်မျိုးဝင်များသည် ၎င်း၏ အဓိက reservoir host များ ဖြစ်ကြသည်။ လူများသည် ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိ ကြွက်၏ ဆီး၊ မစင်၊ တံတွေး သို့မဟုတ် အခြား secretions များဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော ဖုန်မှုန့်များကို ရှူသွင်းခြင်းမှတစ်ဆင့် ပုံမှန်အားဖြင့် ကူးစက်ခံရသည်။

“Hanta” ဟူသော အမည်သည် ကိုရီးယားစစ်ပွဲအပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့သော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ Hantan မြစ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Hantavirus ကူးစက်မှုသည် အခြားရောဂါများနှင့် ဆင်တူနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လူနာတစ်ဦးတွင် dengue fever နှင့်ဆင်တူသော လက္ခဏာများနှင့်အတူ ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်မှုလည်း ရှိနေပါက differential diagnosis ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် hantavirus ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် leptospirosis နှင့်လည်း နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆင်တူနိုင်သည်။

Hantavirus သည် ကမ္ဘာ့ဒေသများစွာတွင် တွေ့ရှိရပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အဓိက clinical syndrome နှစ်မျိုးနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

1. Haemorrhagic Fever with Renal Syndrome

Haemorrhagic Fever with Renal Syndrome သို့မဟုတ် HFRS ကို အဓိကအားဖြင့် အာရှနှင့် ဥရောပတွင် တွေ့ရှိရသည်။

ဤအခြေအနေသည် haemorrhagic fever နှင့်ဆင်တူသော လက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

2. Hantavirus Pulmonary Syndrome

Hantavirus Pulmonary Syndrome သို့မဟုတ် HPS သည် အဓိကအားဖြင့် respiratory system နှင့် အဆုတ်များကို ထိခိုက်စေသည်။

၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် အမေရိကဒေသများတွင်၊ အထူးသဖြင့် တောင်အမေရိကတွင် တွေ့ရှိရသည်။

Hantavirus ကူးစက်ပုံက ဘယ်လိုလဲ?

Hantavirus သည် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကူးစက်နိုင်သည်-

๐ ကြွက်၏ အညစ်အကြေးများဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော ဖုန်မှုန့် သို့မဟုတ် လေထဲရှိ အမှုန်များကို ရှူသွင်းခြင်း

๐ ကြွက်၏ ဆီး၊ မစင်၊ တံတွေး သို့မဟုတ် ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများကို ထိတွေ့ခြင်း

๐ ကူးစက်ခံရသော ကြွက်ကို ကိုက်ခံရခြင်း၊ သို့သော် ယင်းသည် ဖြစ်ပွားမှုနည်းပါးသည်

ယေဘုယျအားဖြင့် hantavirus သည် လူမှလူသို့ ပုံမှန်အားဖြင့် မပြန့်ပွားတတ်ပါ။ သို့သော် တောင်အမေရိကမှ strain အချို့၊ အထူးသဖြင့် Andes virus သည် လူမှလူသို့ ကူးစက်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

Hantavirus ကူးစက်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ

အစောပိုင်းလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-

๐ အဖျားမြင့်ခြင်း

๐ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း

๐ ခေါင်းကိုက်ခြင်း

๐ ပျို့အန်ခြင်း

๐ အန်ခြင်း

ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် လူနာများ၌ အောက်ပါတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်-

๐ Acute kidney failure

๐ Haemorrhagic fever နှင့် ဆင်တူသော သွေးယိုခြင်း

๐ အဆုတ်အတွင်း အရည်စုဆောင်းခြင်း

๐ ပြင်းထန်သော အသက်ရှူခက်ခဲမှု

๐ Respiratory failure

တောင်အမေရိကတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသော Andes virus strain သည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် သေဆုံးနှုန်း ခန့်မှန်းခြေ 30-40% ရှိနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် Hantavirus ကို တွေ့ရှိထားပါသလား?

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ယခင်က ကြွက်များနှင့် လူများ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် hantavirus ကူးစက်မှုအထောက်အထားနှင့် virus ကိုဆန့်ကျင်သော antibodies များကို အစီရင်ခံထားသည်။

Hantavirus ၏ genetic material သို့မဟုတ် ကူးစက်မှုအထောက်အထားကို field rats အပါအဝင် ကြွက်မျိုးစိတ်များစွာတွင် တွေ့ရှိထားသည်။ Agriculture လုပ်ကိုင်သူများ သို့မဟုတ် ကြွက်များနှင့် မကြာခဏ ထိတွေ့ရသူများ အပါအဝင် လူအုပ်စုအချို့တွင်လည်း antibodies များကို တွေ့ရှိထားသည်။

သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အတည်ပြုထားသော လူသား hantavirus ရောဂါသည် အလွန်ရှားပါးသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဒေသအတွင်း တွေ့ရှိထားသော strain များသည်လည်း တောင်အမေရိကတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသော Andes virus strain များနှင့် ကွာခြားသည်။

Hantavirus များသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း လူထုအတွက် အလုံးစုံအန္တရာယ်ကို နိမ့်ပါးသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလွန်အကျွံ စိုးရိမ်ရန် မလိုအပ်သော်လည်း ကြွက်များနှင့် ညစ်ညမ်းနေသော ပတ်ဝန်းကျင်များနှင့် ထိတွေ့မှုကို ဆက်လက်ရှောင်ရှားသင့်သည်။

 

Reference :

Piyavate Blog What Is Hantavirus
ArokaGO Providers Piyavate Hospital